Śmierć urzędnika – rodzaje komizmu w utworze
Anton Czechow jest znany między innymi jako twórca opowiadania zatytułowanego „Śmierć urzędnika”. Opowiada ono o losach tytułowego urzędnika, Czerwiakowa, który pewnego dnia w teatrze przypadkiem kicha na wysoko postawionego generała. Od tego momentu Czerwiakow nieustannie próbuje przepraszać wojskowego za ten incydent, czym wreszcie wywołuje w nim prawdziwą irytację. Cała sytuacja tak stresuje urzędnika, że pewnego dnia po prostu umiera.
Dzieło Czechowa porusza poważne zagadnienia, takie jak właśnie śmierć, lęk czy paranoja, ale mimo to nie da się ukryć, że sam opis jego losów, czyli śmierci spowodowanej przez przypadkowe kichnięcie, może brzmieć absurdalnie czy nawet zabawnie. Z tego powodu można wskazać, że Czechow w swoim dziele wykorzystał różne rodzaje komizmu, które posłużyły mu do opowiedzenia tej historii.
Komizm sytuacji to jeden z najważniejszych elementów opowiadania Czechowa. Opiera się on na zestawieniu dwóch zupełnie nieprzystających do siebie wydarzeń. Kichnięcie na generała prowadzi do śmierci urzędnika. Niezwykle błahy i nieistotny incydent, o którym można zapomnieć po minucie, w praktyce odbiera komuś życie. Powiedzenie, że ktoś umarł z powodu kichnięcia, wydaje się prawdziwie komiczne. Komiczna jest też wbrew pozorom cała sytuacja, w jakiej znalazł się Czerwiakow. Jego samego paraliżował jednak tak silny lęk, że nie był w stanie trzeźwo na to spojrzeć i pogrążał się w coraz większym strachu, nie dostrzegając komizmu własnej paranoi. Źródłem komizmu jest tu zatem ogromna dysproporcja między wydarzeniem, czyli kichnięciem, a jego konsekwencjami, czyli śmiercią.
Komizm postaci to kolejny element opowiadania Czechowa. Objawia się on w tym, jak napisano Czerwiakowa, głównego bohatera i tytułowego urzędnika. Jego postać wydaje się komiczna, gdyż jego reakcje są prawdziwie wyolbrzymione i przejaskrawione. Nieustanne przepraszanie za zwykłe kichnięcie wydaje się zabawne, dopóki nie dochodzi do śmierci Czerwiakowa z powodu stresu. Jego nazwisko jest znaczące, sugeruje, że Czerwiakow jest zwykłym, niewartym uwagi robakiem na drodze generała, i tylko pozornie brzmi ono zabawnie. Przesadna służalczość i obawy Czerwiakowa mogą wzbudzać śmiech aż do momentu uświadomienia sobie, jak potworny strach za nimi stoi.
Groteska także pojawia się w utworze. Jest obecna między innymi właśnie w zestawieniu kichnięcia ze śmiercią, dwóch elementów, których powaga do siebie nie pasuje. Czechow wykreował zatem prawdziwie absurdalną sytuację, która może śmieszyć, ale faktycznie opisuje prawdziwą tragedię i grozę systemu, w którym musieli żyć ludzie w ówczesnej Rosji, nieustannie przerażeni tym, co może ich spotkać. Komizm jest zatem obecny w tekście Czechowa, jednak nie służy on zabawieniu czytelnika i jego rozrywce, a raczej uświadomieniu mu pewnych kwestii ukrytych pod niepoważną historią.
Aktualizacja: 2026-06-09 21:06:44.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.