Śmierć urzędnika – motywy literackie
„Śmierć urzędnika” to jedno z opowiadań, w których Anton Czechow ukazał swoje obserwacje dotyczące współczesnej mu Rosji. Ten tekst przedstawia historię urzędnika, który przypadkowo kichnął na ważnego generała. Wywołało to w nim tak wielki strach, że nieustannie przepraszał mężczyznę, aż wreszcie go zdenerwował. Urzędnik ostatecznie umiera z powodu swojej paranoi. W dziele pojawia się wiele motywów literackich.
Spis treści
Motyw lęku
Najważniejszym elementem w dziele jest motyw lęku. Ogarnia on bez reszty urzędnika niższego szczebla. Czerwiakow kicha bowiem przypadkiem na wyższego rangą generała, co prowadzi do tego, że nieustannie pogrąża się w poczuciu winy i w strachu przed konsekwencjami. Lęk pochłania bez reszty Czerwiakowa i zmusza go do ciągłego powtarzania przeprosin, aż wreszcie irytuje to generała. Lęk rządzi zatem życiem urzędnika, aż wreszcie mu je odbiera.
Motyw przeprosin
W dziele powraca motyw przeprosin. Czerwiakow przeprasza generała za kichnięcie na niego. To powinno wystarczyć, ale urzędnik nie otrzymuje wyraźnego sygnału, że przeprosiny przyjęto, zatem powtarza je raz za razem. Wreszcie przeprosiny nie są już narzędziem załagodzenia trudnej sytuacji, lecz stają się irytującym rytuałem, który nie działa.
Motyw absurdu
W dziele obecny jest motyw absurdu. Absurdalne jest samo zachowanie Czerwiakowa, który za zwykłe kichnięcie przeprasza z taką częstotliwością i intensywnością, jakby dopuścił się co najmniej morderstwa. Zestawienie intensywności jego przeprosin z popełnionym przewinieniem, jakim było kichnięcie, tworzy absurdalny, groteskowy klimat w opowiadaniu, który podkreśla również absurdy życia codziennego w rosyjskim społeczeństwie w czasach współczesnych Czechowowi.
Motyw paranoi
W tekście pojawia się motyw paranoi. Ogarnia ona Czerwiakowa po tym, jak kicha na generała. Pogrąża się on w myślach dotyczących ewentualnych konsekwencji swojego czynu i tego, co może go spotkać ze strony generała. Paranoja zmusza go zatem do nieustannych prób przeproszenia generała i podsuwa najczarniejsze scenariusze.
Motyw śmierci
W opowiadaniu został wykorzystany motyw śmierci. W wyniku stresu i paranoi dotyczącej kichnięcia na generała Czerwiakow wreszcie nie wytrzymuje i umiera. Sprawa kichnięcia zatem go zabija, jego organizm nie daje sobie rady z przewlekłym stresem.
Motyw konformizmu
W tekście obecny jest motyw konformizmu i zbytniej uległości wobec praw i autorytetów. To właśnie taka służalczość i chęć dostosowania się w praktyce po prostu zabijają Czerwiakowa. Odczuwa on bowiem tak duży lęk wobec autorytetów, że zwykłe kichnięcie wpędza go w ogromną paranoję.
Motyw hierarchii
W dziele pokazany został motyw hierarchii, która ściśle ustanawia życie społeczne. Czerwiakow podporządkowuje się jej do tego stopnia, że w obliczu wyższego od niego rangą generała paraliżuje go lęk.
Aktualizacja: 2026-06-09 21:00:20.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.