„Tędy i owędy” to jeden z tekstów Melchiora Wańkowicza. To zbiór gawęd, w których autor przedstawia wiele dekad swojego życia, od momentu zdawania egzaminów wstępnych do gimnazjum aż do okresu swojej emigracji do Stanów Zjednoczonych, gdzie zamieszkał na farmie z córką i wnuczkami. Wańkowicz barwnie opisuje kolejne wydarzenia ze swojego niespokojnego życia, naznaczonego między innymi obiema wojnami światowymi. W tekście pojawia się wiele motywów literackich.
Spis treści
Podstawowy element dzieła Wańkowicza to motyw gawędy. To właśnie tę formę narracyjną autor przyjął do ukazywania swoich przeżyć zebranych z całego życia. Gawęda sprawia, że bohaterowie i ich przeżycia stają się bliższe czytelnikom, a swobodny styl zdecydowanie zwiększa czytelniczą atrakcyjność dzieła. Wańkowicz snuje swoje gawędy, opowiadając o swoim życiu i zapraszając czytelników, by do niego zajrzeli razem z nim.
W tekście obecny jest motyw emigracji, która stanowi ważny element życia pisarza – doświadczył jej bowiem z przyczyn różnych wydarzeń historycznych, między innymi takich jak wybuch II wojny światowej. To właśnie wtedy Wańkowicz opuścił Polskę i podróżował po Europie, między innymi trafiając do Anglii oraz Włoch. Potem zaś opuścił cały kontynent i udał się do córki mieszkającej w Stanach Zjednoczonych.
W związku z przeżyciami Wańkowicza w dziele jest obecny motyw podróży, który wiąże się właśnie między innymi z emigracją. Podróże zabrały autora do dalekich miejsc na świecie, przykładowo takich jak Kuba czy Stany, gdzie wciąż działał jako dziennikarz i reporter, i przelewał swoje doświadczenia w przygotowywane teksty.
Ze względu na profesję Wańkowicza w tekście obecny jest motyw dziennikarstwa, autor bowiem szukał w swoich przeżyciach tematów do tekstów, a ponadto wielokrotnie opisywał, jak wyglądała jego praca dziennikarska w różnych redakcjach, dzięki czemu czytelnik ma okazję zajrzeć do tego świata.
Wańkowicz opisuje swoje życie od chwili, kiedy zaczął uczęszczać do gimnazjum, w jego tekście pojawia się zatem motyw dorastania, a chłopiec staje się dorosłym mężczyzną i ojcem dwóch córek. Wańkowicz pokazuje, z jakimi wyzwaniami i trudnościami wiązało się dla niego dojrzewanie, zwłaszcza w trudnych czasach pełnych ważnych wydarzeń historycznych.
Wańkowicz opisuje bliskie sobie osoby, zatem w gawędach pojawia się motyw rodziny, złożonej z jego żony, Zofii, a także córek: Krystyny i Marty. Autor opisuje zarówno wiele dobrych chwil, jak i te trudne, przykładowo związane ze śmiercią Krystyny w powstaniu warszawskim.
Charakter gawęd Wańkowicza sprawia, że jest w nich obecny motyw autobiografii – autor opisuje bowiem własne doświadczenia życiowe, przeżycia i dawne wspomnienia. Dzięki temu można dowiedzieć się, jak wyglądało jego życie.
Autor wykorzystuje też motyw nauki, przedstawiając swoje szkolne i studenckie czasy. Opisuje też liczne problemy, jakie miewał z systemem edukacji.
W tekście jest obecny motyw wojny ze względu na to, że Wańkowicz przeżył obie wojny światowe.
Aktualizacja: 2026-04-08 11:05:59.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.