Melchior Wańkowicz jest znany między innymi jako autor zbioru gawęd zatytułowanego „Tędy i owędy”, w którym autor opisuje wiele dekad swojego życia i rozmaite przygody, jakie mu się w ciągu tych lat przytrafiły. Jest to historia opisana od czasów gimnazjum, do którego autor uczęszczał jako chłopiec, aż do momentu, w którym zamieszkał w Stanach Zjednoczonych na farmie córki, a także doczekał się wnuczek. Jak można zatem się spodziewać, gawędy obfitują w różnego rodzaju wydarzenia, a także poruszają skomplikowaną problematykę.
Spis treści
Ze względu na to, że tekst obejmuje wiele lat z życia Wańkowicza, pojawia się w nim problematyka dojrzewania i dorastania. Wańkowicz opisuje swój życiorys z perspektywy dorosłego mężczyzny, ale wraca do lat chłopięcych, kiedy to dopiero zaczął uczęszczać do gimnazjum, potem zaś został studentem, aż wreszcie rozpoczął pracę zawodową, ożenił się i doczekał dwóch córek. Zmienia się on zatem nieustannie jako człowiek poprzez dorastanie i dojrzewanie, wpływają także na niego różne wydarzenia historyczne. Wańkowicz pokazuje zatem proces zmiany samego siebie, jaki dokonał się przez wiele lat jego życia. Potem zaś opisuje też to, jak dorastały jego córki, a następnie wnuczki.
Wańkowicz żył w wyjątkowo burzliwych czasach, zatem w jego dziele istotna jest problematyka wydarzeń historycznych. Tekst zaczyna się w momencie, kiedy Polski wciąż jeszcze nie ma na mapie Europy z powodu zaborów, a kończy się, kiedy to Wańkowicz emigruje z PRL. Po drodze mają zatem miejsce takie wydarzenia, jak I wojna światowa, odzyskanie niepodległości, wojna polsko-bolszewicka czy II wojna światowa, a także powstanie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Są to dla Wańkowicza doświadczenia formujące, kształtujące jego życie, a także los jego rodziny, między innymi przez śmierć jego starszej córki w powstaniu warszawskim. Gawędy Wańkowicza zatem pokazują, że nikt nie ucieknie przed historią, że każdego człowieka ona dopadnie i odciśnie na nim swoje piętno.
Ze względu na specyfikę swojej kariery Wańkowicz ukazuje też problematykę pracy dziennikarskiej. Autor ukończył prawo, ale pracować zaczął w rozmaitych redakcjach, tworzył też różnego rodzaju teksty i reportaże, wyjeżdżał w tym celu także za granicę. W efekcie stworzył w tekście swoisty portret dziennikarza, zaprezentował, jak wyglądała jego działalność zawodowa w tym obszarze.
W dziele istotna jest problematyka emigracji, Wańkowicz bowiem wielokrotnie mieszkał za granicą, między innymi w roku 1949 zdecydował się na wyjazd z PRL do Stanów Zjednoczonych, gdzie jego córka prowadziła farmę. Wańkowicz opisuje zatem różne doświadczenia związane z emigracją, która była dla niego ważna.
Całe dzieło stanowi obraz problematyki gawędy jako narracji, która wciąga czytelnika w świat autora już od pierwszych chwil spędzonych z tekstem. Ten styl sprawia, że nawet trudne wydarzenia zostają opisane lekko i z polotem.
Aktualizacja: 2026-04-08 11:05:58.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.