Stanisław Lem to znany na całym świecie autor powieści z gatunku fantastyki naukowej, a jednym z jego najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych dzieł bez wątpienia pozostaje „Solaris”. Powieść ta przedstawia historię eksploracji tytułowej planety Solaris przez kilku ziemskich badaczy, którzy napotykają tam inteligentną formę życia – ocean, z którym nie potrafią się komunikować. W dziele pojawia się bardzo złożona i istotna problematyka.
Spis treści
Podstawą dzieła Lema jest problematyka obcości i kontaktu z nieznaną cywilizacją. Ludzie po raz pierwszy stykają się z taką formą życia jak ocean. Nie przypomina on niczego, co znają z Ziemi, ale nie ulega wątpliwości, że jest on inteligentny. Komunikuje się jednak w sposób nieznany i niezrozumiały dla ludzi, między innymi wysyłając do nich „gości” i bazując przy tym na ich wspomnieniach. Ocean nie reaguje tak, jak ludzie, inaczej odbiera bodźce, ma inną budowę, a wszystko to sprawia, że ludzie stają się bezradni w obliczu tego, co widzą. Lem sprawnie pokazuje tu zupełnie nowe oblicze obcego spotkanego w kosmosie i sygnalizuje, że życie nie musi być podobne do tego, które jest znane człowiekowi z Ziemi. Wskazuje też, że w komunikacji mogą istnieć granice, których nie da się przekroczyć ze względu na ograniczone możliwości poznawcze.
W dziele ocean bazuje na ludzkich wspomnieniach i uczuciach, co ostatecznie prowadzi do problematyki traumy i błędów z przeszłości. Materializują się one dzięki oceanowi poprzez „gości” takich jak Harey. Dziewczyna w przeszłości odebrała sobie życie, a teraz została powołana do życia przez ocean na podstawie wspomnień Kelvina. W ten sposób musi się on skonfrontować z tym, co przeżył, z własnym cierpieniem i pomyłkami, co prowadzi go do refleksji na temat własnego życia i tego, co go czeka w przyszłości.
W dziele niezwykle istotna jest problematyka nauki i technologii. To właśnie ona pozwoliła ludziom dotrzeć na Solaris i przetrwać w jej niesprzyjających ludziom warunkach. Technologia jest zatem niezwykle zaawansowana, ale z drugiej strony wciąż nie jest wystarczająca. Nie pozwala bowiem na dokładne zbadanie Solaris i oceanu oraz odkrycie wszystkich ich tajemnic. Technologia pozwoliła zatem dotrzeć do oceanu, ale już nie ujawniła tego, czym on jest, i nie umożliwiła komunikacji z nim, zostawiając ludzi w obliczu tej zagadki.
W tekście Lem porusza również problematykę tożsamości, zwłaszcza na przykładzie Harey. Sprawia ona wrażenie ludzkiej istoty i powstała na podstawie wspomnień Kelvina. Niemal idealnie odwzorowuje zatem zmarłą dziewczynę z Ziemi. Jednocześnie Harey z Solaris zdaje sobie sprawę, że jest sztucznym tworem, co zaburza jej obraz siebie.
W powieści pojawia się problematyka miłości na podstawie relacji Kelvina i Harey. Dziewczyna przypomina człowieka, ale nim nie jest. Mimo to Kelvin darzy ją szczerymi uczuciami, tak jak niegdyś faktyczną Harey na Ziemi.
Aktualizacja: 2026-03-17 10:42:26.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.