Henrik Ibsen jest znany między innymi jako twórca dramatu zatytułowanego „Upiory”. Przedstawia on losy pani Alving, kobiety, która za wszelką cenę próbowała ukryć przed światem naganne postępowanie zmarłego męża i ocalić jego dobrą reputację.
Spis treści
W dziele pojawia się motyw dziedziczenia, który dotyczy przenoszenia skutków przeszłości na kolejne pokolenie. Oswald dziedziczy po ojcu chorobę, mimo że przebywał z dala od niego. Dziedziczone są także poglądy, lęki i zasady, które pani Alving nazywa „upiorami”. Bohaterowie pozostają pod wpływem tych przekonań, nawet gdy dostrzegają ich szkodliwość.
W dziele ważny jest motyw tajemnicy, ponieważ życie rodziny Alvingów opiera się na przemilczeniach. Pani Alving ukrywa prawdę o rozwiązłym życiu męża, jego związku z Joanną oraz pochodzeniu Reginy. Engstrand uchodzi za ojca dziewczyny, a Oswald wierzy, że kapitan Alving był szlachetny. Prawda wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy jej dalsze zatajenie niemal doprowadza do związku przyrodniego rodzeństwa.
W tekście wyróżnia się motyw rodziny. Dom Alvingów nie daje bezpieczeństwa, lecz staje się miejscem cierpienia, samotności i kłamstwa. Pani Alving trwa w nieszczęśliwym małżeństwie, Oswald zostaje wysłany za granicę, a Regina wychowuje się bez wiedzy o swoim pochodzeniu. Więzy krwi prowadzą do konfliktów i tragedii.
Ibsen wykorzystuje motyw matki i syna, a pani Alving podporządkowuje swoje życie ochronie Oswalda. Wysyła go z rodzinnego domu, aby nie dorastał przy ojcu, a po jego powrocie próbuje otoczyć go opieką. Oswald pozostaje jednak emocjonalnie oddalony od matki. Najtrudniejszą próbą ich relacji staje się jego prośba o podanie morfiny po kolejnym ataku choroby.
W dramacie istotny jest motyw zbrodni i kary, ponieważ bohaterowie mierzą się z następstwami własnych i cudzych decyzji. Pani Alving obwinia się za ukrywanie prawdy, Oswald sądzi, że sam zniszczył swoje zdrowie, a Manders lęka się odpowiedzialności za pożar. Największą karę ponosi Oswald, cierpiący wskutek postępowania ojca.
W dziele wyróżnia się motyw pozorów. Kapitan Alving uchodzi za dobroczyńcę, choć prywatnie prowadzi rozwiązłe życie. Schronienie ma utrwalić jego dobrą sławę, a gospoda Engstranda zostaje przedstawiona jako miejsce zapewniające ochronę marynarzom. Manders bardziej troszczy się o opinię publiczną niż o prawdę.
Ibsen korzysta z motywu wolności. Pani Alving pragnie uwolnić się od zasad narzuconych przez społeczeństwo. Oswald ceni swobodę życia artystów, a Regina marzy o wyjeździe i awansie. Bohaterowie próbują samodzielnie kierować swoim losem, lecz ograniczają ich przeszłość i pochodzenie.
W dramacie wyróżnia się motyw słońca. Słońce oznacza radość życia, zdrowie, wolność i możliwość tworzenia. Oswald przeciwstawia jasne życie za granicą ponuremu domowi i deszczowej ojczyźnie. W finale podczas ataku choroby powtarza prośbę o słońce, którego nie jest już w stanie świadomie dostrzec.
Aktualizacja: 2026-07-23 22:44:23.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.