Upiory – opracowanie

„Upiory” to dramat Henrika Ibsena, norweskiego twórcy uznawanego za jednego z najważniejszych reformatorów nowoczesnego teatru europejskiego. Utwór został napisany po duńsku, opublikowany w 1881 roku pod tytułem Gengangere, a po raz pierwszy wystawiony w 1882 roku. Polskie tłumaczenie tytułu jako „Upiory” oddaje sens powracających widm przeszłości, choć oryginał można rozumieć także jako „ci, którzy powracają”. Dramat podejmuje typowe dla Ibsena problemy moralne i społeczne: hipokryzję mieszczańskiej obyczajowości, presję religii, pozory rodzinnej przyzwoitości, dziedziczenie win, chorobę, kazirodcze uwikłanie i pytanie o granice miłości macierzyńskiej.

Akcja „Upiorów” rozgrywa się w domu pani Heleny Alving, która przygotowuje otwarcie schronienia dla dzieci ufundowanego ku pamięci zmarłego męża, kapitana Alvinga. Stopniowo okazuje się jednak, że oficjalny obraz szanowanego dobroczyńcy był kłamstwem: Alving prowadził rozwiązłe życie, a jego nieślubną córką jest służąca Regina. Syn pani Alving, Oswald, wraca z Paryża ciężko chory i zakochuje się w Reginie, nie wiedząc, że jest ona jego przyrodnią siostrą. Po pożarze schronienia prawda wychodzi na jaw, Regina odchodzi, a Oswald prosi matkę, by w razie całkowitej utraty świadomości podała mu morfinę. Finał dramatu, w którym chory powtarza prośbę o „słońce”, pozostawia panią Alving wobec tragicznej decyzji i wzmacnia sens tytułu: prawdziwymi upiorami są odziedziczone kłamstwa, lęki, konwenanse i niewypowiedziane winy przeszłości.