Sennik współczesny – motywy literackie
Tadeusz Konwicki to pisarz znany między innymi jako autor powieści zatytułowanej „Sennik współczesny”. Dzieło to opisuje losy dawnego partyzanta Pawła, który wynajmuje pokój w pewnej osadzie i zmaga się z ciężarem dawnych grzechów.
Spis treści
Motyw miłości
W dziele bardzo ważny jest motyw miłości, a uczucia są skomplikowane, niespełnione i prowadzą do cierpienia. Paweł zakochuje się w Justynie, żonie Józefa Cara. Kobieta odwzajemnia jego zainteresowanie, spotyka się z nim, pozwala się objąć i pocałować, lecz odrzuca próbę dalszego zbliżenia. Krupa bez powodzenia zabiega o Malwinę i Reginę, a jego zazdrość o Paca prowadzi do konfliktów. Regina kokietuje kilku mężczyzn, lecz ostatecznie opuszcza osadę.
Motyw śmierci
W powieści pojawia się motyw śmierci, która nieustannie towarzyszy bohaterom. Geometrzy odnajdują ciało człowieka, który wpadł do poniemieckiego bunkra. Paweł ogląda zwłoki człowieka potrąconego przez tramwaj i wspomina ludzi zabitych podczas wojny oraz akcji konspiracyjnych. W Borze Sołeckim znajdują się mogiły robotników zasypanych przez uciekających Niemców. Śmierć wiąże się także z wyrokami wykonywanymi przez oddział Pawła.
Motyw wojny
Konwicki wykorzystuje motyw wojny, która ukształtowała losy większości postaci. Paweł należał do podziemnego oddziału, wykonywał rozkazy, uczestniczył w walkach i był przesłuchiwany. Dębicki stracił żonę i dzieci, Krupa został okaleczony, a Justyna została sierotą. Ildefons wspomina walkę z Japończykami, niewolę i zesłanie na Syberię. Przeszłość wojenna nadal wpływa na bohaterów.
Motyw winy
W dziele powraca motyw winy. Paweł żyje pod ciężarem dawnych czynów. Wspomina wyrzucenie z oddziału, kłamstwa, strach oraz wykonanie wyroku na człowieku, którego starał się nie zabić. Miasteczko także nosi ślady zbiorowej winy – zabity deskami dom zamordowanych Żydów nazywany jest „wyrzutem sumienia”. Bohater próbuje odnaleźć Korwina i rozliczyć się z przeszłością.
Motyw tajemnicy
W powieści istotny jest motyw tajemnicy, gdyż niemal każda postać skrywa część swojej historii. Mieszkańcy nie wiedzą, dlaczego Paweł przybył do osady, dlatego podejrzewają go o prowadzenie kontroli lub ukryte zamiary. Tajemniczy jest również Car, którego Paweł uważa za swojego dawnego dowódcę, Korwina. Niejasne pozostają zniknięcia Dębickiego, los Huniadego oraz znaczenie dokumentów znalezionych u Korsaków.
Motyw przeszłości
W dziele warto zwrócić uwagę na motyw przeszłości. Bohaterowie nie potrafią uwolnić się od minionych wydarzeń. Paweł na nowo przeżywa wojenne wspomnienia, Ildefons spisuje zapomniane historie, a mieszkańcy zachowują pamięć o mogiłach, bunkrach i dawnych walkach. Znaleziony w rzece kozacki medalik przypomina o powstaniu styczniowym i łączy teraźniejszość z historią.
Motyw samotności
W tekście bardzo ważny jest motyw samotności. Paweł jest obcy w osadzie, nie ma bliskich i nie potrafi nawiązać trwałej relacji. Krupa, mimo przechwałek, również pozostaje samotny i jest odrzucany przez kobiety. Regina pragnie ucieczki od pustego życia, a Dębicki po utracie rodziny zamyka się w sobie i samotnie chodzi do boru.
Aktualizacja: 2026-07-16 18:34:13.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.