Poganka – bohaterowie – Narcyza Żmichowska

„Poganka” to powieść romantyczna, której autorką jest Narcyza Żmichowska. Dzieło przedstawia losy burzliwej miłości Benjamina i Aspazji, tytułowej poganki, dla której bohater poświęca wszystko. Ich miłość kończy się jednak tragicznie. W dziele pojawiają się też bohaterowie, którzy są obserwatorami tych wydarzeń.

Spis treści

Benjamin

To główny bohater i narrator powieści. Wychował się w ubogiej, kochającej rodzinie, był więc wrażliwy i podatny na silne uczucia. Został górnikiem. Pod wpływem Cyprjana zaczął marzyć o sławie, pięknie i wielkiej miłości. Spotkał Aspazję, porzucił dla niej rodzinę i pracę, zdobywał bogactwo oraz zaszczyty, lecz stopniowo tracił własne zainteresowania i moralną równowagę. Z zazdrości zabił rywala. Po rozstaniu wrócił do domu, uzyskał przebaczenie matki, a po jej śmierci próbował odzyskać Aspazję. Po otrzymaniu szyderczego listu spalił obraz Cyprjana i utracił zdolność odczuwania radości oraz smutku.

Aspazja

To ukochana Benjamina, piękna, wykształcona, bogata i pełna uroku, ale też kapryśna, chłodna, dumna i okrutna. Pozowała do obrazu Cyprjana. Benjamin spotkał ją podczas burzy i trafił za nią do zamku. Aspazja twierdziła, że kocha przez zniszczenie i tajemnicę. Uratowała Benjamina z rzeki, wyznała mu miłość i zabrała go do zamku. Przejmowała jego zainteresowania, lecz szybko się nimi nudziła. Z czasem okazywała mu obojętność i zainteresowała się innym mężczyzną. Zmarła w chwili, gdy płonął jej portret.

Cyprjan

To starszy brat Benjamina, utalentowany artysta, człowiek chory i oddany sztuce. Namalował obraz Aspazji i Alcybiadesa, a twarz brata posłużyła mu jako wzór. Rozbudził w Benjaminie marzenia o miłości, sławie i szczęściu. Podczas Wigilii dostał krwotoku, a niedługo potem zmarł. Jego obraz wpłynął na całe życie Benjamina.

Matka Benjamina

To matka głównego bohatera. Jest dobra, miłosierna i opiekuńcza. Uczyła go troski o biednych. Po jego wieloletniej nieobecności przyjęła go, wysłuchała jego wyznania win i przebaczyła mu. Chciała pomóc mu rozpocząć nowe życie, lecz zachorowała i zmarła, pozostawiając mu błogosławieństwo.

Ludwinka

To łagodna, cierpliwa i ofiarna siostra Benjamina. W dzieciństwie uczyła go obserwowania świata. Po śmierci matki została z nim, znosiła jego rozdrażnienie i zachęcała go do pracy łagodzącej ból. Jej słowa obudziły w nim nadzieję na odzyskanie Aspazji.

Karol

To odważny i opiekuńczy brat Benjamina. Nauczył go jazdy konnej i polowania. Osłonił go przed wilkiem i pomógł zabić zwierzę. Ratował też chorego Cyprjana. Zmarł podczas nieobecności Benjamina.

Bronisława

To siostra Benjamina, poważna, religijna i refleksyjna. Uczyła go, że wszystko, co piękne i dobre, pochodzi od Boga. Podczas Wigilii tłumaczyła synowi Bohdanowi sens nieszczęścia. Po powrocie brata uczyniła mu jedyny wyrzut dotyczący cierpienia rodziny.

Teresia

To siostra Benjamina, czuła i pełna wyobraźni, która nadała bratu imię. Opowiadała mu baśnie. Po latach przyjęła go serdecznie, nazywając „Benjaminkiem”.

Józef

To pracowity brat Benjamina, związany z ziemią. Zabierał Benjamina na pola i uczył go znaczenia pracy. Gdy jego gospodarstwo spłonęło, prosił Benjamina listownie o powrót. Zmarł przed jego przybyciem.

Ojciec

To ojciec Benjamina, mądry, spokojny i kochający. Pobłogosławił syna, nauczył go czytać i pokazał mu znaczenie książek. Przed śmiercią wzywał go do powrotu i pracy.

Bazyli

To wierny towarzysz i sługa Benjamina. Opiekował się Sokołem, troszczył się o młodzieńca i przekazał mu obraz oraz list z wiadomością o śmierci Cyprjana.

Emilka i jej przyjaciele

To słuchacze opowieści Benjamina. Emilka jest łagodna, Felicja – pracowita i surowa, Seweryna – nieufna, Tekla – spokojna, Jadwiga – wrażliwa, Augusta – utalentowana i kapryśna, Anna – opiekuńcza, Albert – uczony, Henryk – gwałtowny, Leon – skryty, Edmund – zmienny, a Teofil zajmuje się numizmatyką.

Przeczytaj także: Poganka – motywy literackie

Aktualizacja: 2026-07-14 15:16:31.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.