„Jaszczur” (fr. La peau de chagrin) to powieść Honoré de Balzaca, wydana w sierpniu 1831 roku; później włączona do cyklu „Komedia ludzka” w części Studia filozoficzne. Akcja toczy się w Paryżu tuż po rewolucji lipcowej 1830. Bohater, Rafael de Valentin, u progu samobójstwa nabywa w antykwariacie talizman — skórę dzikiego osła z inskrypcją w sanskrycie — spełniającą życzenia kosztem kurczenia się i zbliżania jego śmierci. Po okresie nędzy i aspiracji literackich (m.in. relacje z Rastignakiem, nieodwzajemniona fascynacja Fedorą) Rafael staje się nagle bogaty i oddaje przyjemnościom, desperacko próbując nie pragnąć, by „nie zużywać” talizmanu. Odnaleziona miłość do Pauliny daje mu krótkie szczęście, lecz ostatecznie ostatni impuls pożądania przyspiesza finałową śmierć bohatera.
Powieść łączy fantastykę z realistyczną panoramą społeczną Paryża lat 30. XIX wieku. Talizman działa jako symbol woli i pożądania: każde życzenie skraca życie, a kurcząca się skóra obrazuje moralny i egzystencjalny koszt spełniania zachcianek. Balzac wykorzystuje motyw nadprzyrodzony do refleksji o energii życiowej, pieniądzu, karierze, pragnieniu sławy i różnych postaciach miłości; zarazem szkicuje środowiska mieszczańskie, salony, prasę i mechanizmy sukcesu. Krytyka (m.in. Tadeusz Boy-Żeleński) widziała w „Jaszczurze” zapowiedź problemów rozwijanych później w Straconych złudzeniach i Ojcu Goriot, a samego Rafaela jako wczesny wariant balzakowskiego everymana skonfrontowanego z rynkiem, namiętnością i nieuchronnością śmierci.