„Beniowski” to poemat dygresyjny Juliusza Słowackiego, którego pierwsze pięć pieśni powstało w latach 1840–1841 i zostało wydane w Paryżu w 1841 roku. Kolejne dziewięć pieśni opublikowano dopiero po śmierci poety w zbiorze Pisma pośmiertne (1866). Utwór opowiada o losach ubogiego szlachcica Maurycego Beniowskiego, który dołącza do konfederacji barskiej, walczącej w obronie niepodległości Rzeczypospolitej przeciwko wojskom rosyjskim i zbuntowanym chłopom ruskim. Fabuła obejmuje jednak tylko część dzieła, gdyż zgodnie z zasadami poematu dygresyjnego Słowacki wplata liczne dygresje, refleksje autotematyczne, komentarze polityczne i literackie, a także spory z krytyką i aluzje do twórczości Adama Mickiewicza.
Poemat napisany oktawą łączy elementy epiki, liryki i ironicznego komentarza narratora, świadomie konstruującego fikcyjną, literacką rzeczywistość. Beniowski stanowił próbę stworzenia odmiennej wizji dawnej polskości niż ta przedstawiona w Panu Tadeuszu czy Pamiątkach Soplicy, a także wyraz artystycznego programu Słowackiego, który pragnął ustanowić się nowym duchowym przewodnikiem narodu. Utwór inspirowany był „Don Juanem” Byrona, a jego humor, ironia i swobodne przechodzenie od fabuły do komentarzy czynią go jednym z najwybitniejszych przykładów poematu dygresyjnego w literaturze polskiej.