Franz Kafka to twórca najlepiej znany jako autor powieści zatytułowanej „Proces”. Przedstawia ona historię Józefa K., człowieka, który pewnego dnia budzi się i widzi w swoim pokoju dwóch nieznajomych. Dowiaduje się też, że został oskarżony, i zaczyna się jego proces, który trwa rok i kończy się śmiercią Józefa, chociaż on nie wie nawet, za co został aresztowany i osądzony. W dziele pojawia się wiele motywów literackich.
Spis treści
Podstawą dzieła Kafki jest motyw procesu. Trwa on przez rok, jest męczący, pełen niewiadomych i niepewności. Józef K. nie ma nawet pojęcia, dlaczego stanął przed sądem, nie widzi nigdy aktu oskarżenia. Proces wymaga od Józefa zdobycia wiedzy na temat działania sądu, a także zmienia całe jego dotychczasowe życie. Józef musi się podporządkować procesowi i szuka wszędzie pomocy. Mimo to proces i tak kończy się dla niego klęską, a Józef zostaje zabity.
W dziele pojawia się motyw niewiedzy Józefa K. Nie ma on bowiem pojęcia, o co został oskarżony, co zawiera akt oskarżenia, co zrobił złego, jak poruszać się po sądzie, bronić swojej racji i co to wszystko oznacza. Niewiedza sprawia, że Józef w procesie porusza się praktycznie po omacku i jest bez szans, zaczyna bowiem z gorszej pozycji niż jego oskarżyciele.
Kafka wykorzystał także motyw śmierci. Kara śmierci to wyrok, jaki otrzymuje Józef K., który zostaje na nim wykonany pod koniec procesu. W ten sposób kończy się cała powieść. K. ma poczucie, że ginie jak pies, czuje wtedy wstyd, ale wciąż nawet nie wie, za co go to spotyka. Nie walczy i nie próbuje się uratować.
W dziele pojawia się motyw miasta nazywanego stolicą, które staje się swoistą sceną dramatu doświadczanego przez Józefa K. Jest ono pełne mrocznych zakątków i nieznanych uliczek, zatem nie wydaje się przyjazną bohaterowi przestrzenią. To miejsce ponure i będące świadkiem okrucieństwa, którego doświadcza Józef.
W dziele wciąż powraca motyw zagrożenia, z którym Józef zmaga się przez cały proces. Dezorganizuje on bowiem jego życie i sprawia, że mężczyzna żyje w wiecznej niepewności co do tego, co jeszcze się wydarzy i jak potoczy się jego życie. To realne zagrożenie, bo prawo i państwo mają nad nim władzę.
W dziele pojawiają się różne postaci kobiece, a wraz z nimi motyw kobiety. To przykładowo pielęgniarka Leni, panna Bürstner czy praczka z sądu. Józef ma dobre relacje z kobietami, ale są one dość powierzchowne i nie potrafi otrzymać od nich większej uwagi czy pomocy związanej z procesem.
W powieści pojawia się motyw samotności, jakiej doświadcza Józef K. Nie ma on tak naprawdę nikogo bliskiego, gdyż skupił się na karierze. Z problemem procesu musi się zatem zmierzyć samotnie, bez żadnego realnego wsparcia bliskich. Umiera także samotnie, w obecności obcych.
W tekście jest obecny motyw pracy, której oddał się Józef K. Pochłonęła go ona całkowicie, obchodziły go tylko awanse, a nie relacje z bliskimi, a proces doprowadził do tego, że Józef zaniedbał swoje obowiązki zawodowe.
W powieści wykorzystano motyw labiryntu, czyli plątaninę korytarzy i sal sądowych, w których Józef nie potrafi się odnaleźć i błądzi po nich w próbie odkrycia, gdzie powinien się udać.
W powieści ważny jest motyw ofiary, którą jest Józef K. Zostaje zaprezentowany jako ofiara systemu, z którym nie jest on w stanie walczyć. Józef staje się zatem ofiarą okoliczności, których sam nie do końca pojmuje.
W powieści wykorzystano motyw kary za zbrodnie, niekiedy nawet absurdalne, o czym świadczy chłosta Willema i Franciszka.
W powieści obecny jest motyw rodziny, która pomaga, ale tylko pozornie, w trosce o własny dobrobyt i reputację, co pokazuje wuj Karol.
Aktualizacja: 2026-05-14 14:52:51.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.