„Proces” to najsłynniejsza powieść autorstwa Franza Kafki, która została opublikowana pośmiertnie przez jego przyjaciela, Maksa Broda, wbrew woli autora. Dzieło to opisuje historię, jaka przydarzyła się Józefowi K., który pewnego dnia niespodziewanie dowiedział się, że jest o coś oskarżony. Nie poznał jednak treści oskarżenia przez cały rok trwania procesu, który zakończył się jego śmiercią. To właśnie Józef jest najważniejszą postacią i uczestnikiem procesu, który doświadcza wszystkich jego absurdów.
Józef K. to główny bohater powieści „Proces”, który w chwili jej rozpoczęcia ma trzydzieści lat. To kawaler pracujący jako prokurent bankowy i mieszkający w pewnym mieście określanym jako stolica. Jego stanowisko w banku jest wysokie, gdyż prokurent oznacza pełnomocnika właścicieli. Józef prawdopodobnie pochodzi z prowincji, z której przyjeżdża do niego jego dawny opiekun, wuj Karol. Wuj pomagał mu, zatem K. czuje wobec niego wymuszoną wdzięczność. Józef nie wyróżnia się na tle innych ludzi, nie ma żadnych charakterystycznych cech, wydaje się po prostu przeciętnym człowiekiem z typowym dla swoich czasów i możliwości życiem. Czytelnik nie dowiaduje się o nim zbyt wiele, jedynie tyle, że niekiedy odwiedza ze znajomymi piwiarnię i raz w tygodniu bywa u kochanki imieniem Elza. Wydaje się jednak człowiekiem samotnym, który z nikim nie pozostaje w bliskich stosunkach. Nic nie wiadomo na temat tego, jak Józef K. właściwie wygląda. Pojawiają się tylko informacje, że posiada modny surdut, a jego oczy komplementuje żona woźnego. Zapewne Józef wygląda zwyczajnie i pod tym względem niczym nie wyróżnia się na tle innych.
Autor nie opisuje życia wewnętrznego Józefa ani przeżywanych przez niego emocji. Jest to tak zwany everyman, czyli człowiek, którym może być każdy, a sugeruje to podany inicjał nazwiska zamiast jego pełnego brzmienia. Oznacza to, że sytuacja, jaka spotkała Józefa, tak naprawdę może spotkać każdego człowieka. Brak wyraźnych czy charakterystycznych cech również ułatwia czytelnikowi utożsamianie się z głównym bohaterem.
Pewnego dnia Józef budzi się i widzi w pokoju nieznajomych ludzi. Początkowo uważa, że to żart jego znajomych, ale szybko zostaje wplątany w absurdalny proces, w którym mężczyzna nie wie nawet, o co go oskarżono. Do tej pory żył zgodnie z ustalonym rytmem, awansował w pracy i rywalizował z wicedyrektorem pod względem obowiązków i stanowiska. Miał zatem ambicje związane ze swoją karierą. Józef wynajmuje pokój w pensjonacie pani Grubach, która uważa go za sympatycznego lokatora. Proces sprawia jednak, że Józef zostaje wytrącony z normalnego życia i nie potrafi dalej tak funkcjonować. Cała sprawa ciągnie się przez rok. Józef nie wie, co złego zrobił ani jak ma się bronić.
Proces zmienia Józefa K. Z solidnego i zaangażowanego w swoje obowiązki pracownika zmienia się w człowieka ogarniętego obsesją procesu, który zatruwa mu życie. Nie potrafi skupić się na niczym innym. Z drugiej strony Józef przez długi czas uważa, że proces to absurd i żart, próbuje też dociec, jacy urzędnicy stoją za fałszywym oskarżeniem. Józef nie ma poczucia, że zrobił coś złego, co zasługiwałoby na śledztwo i karę. Uważa, że to wszystko jest wynikiem czyjegoś donosu, jednak nie ma pojęcia, kto na niego doniósł ani co zawiera akt oskarżenia. Nie widzi w sobie winy i nie przypomina sobie zdarzeń, które mogły do tego doprowadzić. Józef nie jest zatem gorliwym oskarżonym, który mógłby przypaść do gustu sędziom. Próbuje szukać pomocy u różnych osób, ale ostatecznie jej nie znajduje. Nie podejmuje żadnych konkretnych działań w celu zakończenia procesu, mimo iż ten niszczy jego życie. Wydaje się w tym wszystkim bierny.
Józef pozostaje bierny także wtedy, gdy dwóch mężczyzn prowadzi go do kamieniołomu i przeprowadza na nim egzekucję. Ostatnią myślą mężczyzny przed otrzymaniem śmiertelnego ciosu w serce jest to, że ginie jak pies. Dał się jednak biernie zaprowadzić na miejsce swojej śmierci i poddał działaniom oprawców, tak jak robił to w trakcie całego procesu.
Aktualizacja: 2026-05-13 11:18:46.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.