Franz Kafka to autor znanej i cenionej powieści zatytułowanej „Proces”. Przedstawia ona historię Józefa K., trzydziestolatka, który pewnego dnia budzi się i widzi w swoim pokoju dwóch obcych mężczyzn, którzy go aresztują. Józef nie wie jednak, co jest powodem jego aresztowania, i nie dowiaduje się tego aż do samego końca procesu, którego finałem jest egzekucja.
Dzieło Kafki ma w sobie swoisty uniwersalizm. Historia ta została bowiem napisana w taki sposób, by była dziełem uniwersalnym i ponadczasowym. Stoi za tym przede wszystkim problematyka dzieła, czyli starcie jednostki z władzą, wina i niewinność, a także dociekanie sprawiedliwości w obliczu biurokracji sądowej. Jednostka u Kafki jest bezsilna i skazana na łaskę władzy, sądu oraz państwa, nie jest w stanie walczyć z bezdusznym i zdehumanizowanym systemem, w który zostaje wplątana. Dodatkowo w dziele Kafki nie podano konkretnego czasu ani miejsca akcji. Sceneria mogłaby ukazywać dowolne miasto, a także dowolną epokę. Historia Józefa K. w ten sposób może wydarzyć się zawsze i wszędzie, bez względu na czas czy miejsce.
Ważny jest także sposób kreacji głównego bohatera. Józef K. to tak zwany everyman, każdy człowiek. Został on pozbawiony jakichkolwiek cech charakteru czy wyglądu, które wyróżniałyby Józefa na tle innych. Jest zwykłym człowiekiem z typowym życiem, nie ma w nim nic zaskakującego. Dzięki temu odbiorca może z łatwością się z nim utożsamiać, Józef pasuje bowiem do każdego, co podkreśla fakt, że jego historia także każdemu może się przydarzyć. W ten sposób jego postać staje się właśnie uniwersalna.
Taką uniwersalną historią Kafka przekazuje swoim czytelnikom uniwersalne prawdy dotyczące między innymi moralności, filozofii czy religii. Postać Józefa ma uosabiać uniwersalne ludzkie dylematy, przez które każdy czytelnik powieści może przechodzić, dotyczą one bowiem między innymi życia oraz śmierci. Józef K. opowiada swoją historię bólu, samotności, izolacji, lęku, niepewności i zagrożenia. Każdy człowiek może mierzyć się z takim strachem, dzięki czemu z łatwością wczuwa się w sytuację Józefa. Zawsze aktualna i uniwersalna pozostaje także znana problematyka zbrodni oraz kary, z którą także spotyka się Józef.
Dzięki takiej konstrukcji powstała powieść, która była uniwersalna nie tylko od razu po wydaniu, ale też wiele lat później. Współczesny czytelnik może ją czytać i wciąż odnajdywać w niej swoje dylematy, chociaż upłynęło już ponad sto lat od pierwszego wydania powieści. To właśnie w tym tkwi siła tekstu Kafki i jego uniwersalnego przesłania, dzięki czemu czytelnik zawsze odnajdzie w nim coś, co jest dla niego istotne.
Aktualizacja: 2026-05-15 16:54:16.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.