„Dzienniki gwiazdowe” to dzieło autorstwa Stanisława Lema, w którym przedstawia on podróże Ijona Tichego, który odwiedza liczne planety i poznaje ich mieszkańców. Jego przygody przeplatają się tu z różnymi filozoficznymi refleksjami Lema. „Dzienniki gwiazdowe” to cykl opowiadań, które łączy właśnie postać głównego bohatera.
Spis treści
„Dzienniki gwiazdowe” to relacje z podróży, jakie odbywa Ijon Tichy na pokładzie swojej rakiety. Trafia on na rozmaite planety i próbuje zrozumieć zamieszkujące je cywilizacje i ich obyczaje. Staje się też reprezentantem Ziemi w Organizacji Planet Zjednoczonych. Pojawiają się też wzmianki o jego zwykłym, codziennym życiu, w którym musi on dbać o swój dom czy remontować rakietę. Tichy rozpoczyna też projekt, którego celem jest stworzenie Wszechświata. W pewnym momencie odwiedza go przyszła wersja jego samego, która namawia go do objęcia pewnego wysokiego stanowiska. Podróże Tichego uczą go wielu nowych rzeczy, a w trakcie jednej z nich dowiaduje się między innymi, że Ziemia jest uznawana za niezamieszkaną. Ostatnie opowiadanie przedstawia Tichego lecącego od lat, który planuje wysłać wiadomość w baryłce w przestrzeń kosmiczną.
Podróż siódma: Ijon Tichy rozpoczyna swoją podróż od tego, że jego rakieta kosmiczna ulega awarii, co ma miejsce w pobliżu Betelgeuzy. Dochodzi do uszkodzenia regulatora ciągu i sterów przez meteor, przez co Tichy nie może kierować statkiem. Nie udaje mu się naprawić usterki, a zdesperowany Ijon konfrontuje się za pomocą paradoksu czasowego z różnymi wersjami siebie samego. W nocy budzi go postać, która nakłania go do wspólnego działania. Dzięki takiemu surrealistycznemu przeżyciu udaje mu się znaleźć niespodziewane rozwiązanie swojego problemu, a następnie dotrzeć na miejsce. Jednak potem nikt nie wierzył Tichemu, że spotkał wcielenia siebie pochodzące z różnych lat.
Podróż ósma: Ijon Tichy zostaje wybrany na przedstawiciela Ziemi i wyrusza na spotkanie Organizacji Planet Zjednoczonych. To dyplomatyczna misja, w trakcie której ma miejsce szereg nieporozumień. To między innymi incydent z Tarrakaninem. Tichy myli go z automatem z wodą sodową. Trudności te jednak pokonuje dzięki technologii translacyjnej i Tichy ostatecznie prezentuje siebie jako kandydata ludzkości do Federacji Astralnej.
Podróż jedenasta: W domu Tichego panuje bałagan, bo dał swojego służącego do remontu. Tichy udaje się na wyprawę, by odwiedzić Karelirię. To planeta, która wyróżnia się niezwykłą moralnością połączoną z zaawansowaniem technologicznym. Badana jest też sprawa frachtowca Kompanii Mlecznej „Bożydar”, który zaginął sześćdziesiąt lat wcześniej. Na planecie jej mieszkańcy zachęcają Tichego do udziału w cięciu i rąbaniu innych istot, czym sami się zajmują. Logika miejscowych intryguje Tichego. Na śniadanie zaś podawano mu wrzącą oliwę. Tichy jest zadowolony, że opuszcza tę planetę.
Podróż dwunasta: Tichy odbywa podróż na Amauropię, planetę gwiazdozbioru Cyklopa. Podróżnik przeżył tam straszne rzeczy, a wszystko to z winy wynalazków profesora Tarantogi, twórcy między innymi chmur energetycznych i technologii, które opierały się na wykorzystywaniu dziecięcej energii. Wynalazł też rozciągacz czasu, który zaprezentował Tichemu. Sam podróżnik na planecie nieustannie zmaga się z panującą tam biurokracją. Bierze też udział w społecznym rozwoju Mikrocefalów.
Podróż trzynasta: Ijon udaje się w podróż na planetę Zazjawa w gwiazdozbiorze Kraba. Była ona znana za sprawą tego, że wywodził się z niej Mistrz Oh, czyli twórca Ogólnej Teorii Protez. Jest to ogólnie rzecz ujmując nauka o spełnianiu życzeń, co miało wpływ na całą galaktykę. Tichy wcześniej spotykał się z przejawem jego działalności także na innych planetach. Z tego powodu zgłębiał też liczne aspekty filozofii. Tichy podczas podróży trafia przez nieuwagę na bliźniacze planety Pinty i Panty, gdzie spędza trochę czasu. Ostatecznie wraca na Ziemię, nie spotkawszy Mistrza Oh.
Podróż czternasta: Tichy oddaje rakietę do remontu, bo zanadto zbliżył się nią do Słońca. Przy okazji zaopatruje ją w nowoczesne systemy. Czyta też artykuł o Enteropii. Postanawia zatem tam wyruszyć. Ma problemy techniczne z systemem kierowania rakietą, który nazywa się mózg. Wreszcie dociera do Enteropii. Spotyka się tam z niezwykle zaawansowaną technologią i obyczajami, których do końca nie pojmuje.
Podróż osiemnasta: Tichy rozpoczyna niezwykle ambitny i wymagający projekt, który dotyczy stworzenia Wszechświata. Wspomina o różnych teoriach dotyczących jego powstawania. Jedna z nich to teoria profesora Razgłaza. Tichy zagłębia się zatem w filozofię Kosmosu. Następnie zaczyna pracować właśnie z profesorem Razgłazem nad swoim projektem. Prace jednak nie idą zgodnie z planem ze względu na ingerencję trzech nieprzyjaznych osób.
Podróż dwudziesta: Tichy wraca z Hyjad i jest bardzo zmęczony, pragnie odpoczynku. Musi jednak rozpakować bagaże i martwi się o ich stan. Wtedy nagle jego dom zaczyna dygotać. Biegnie do pracowni, a tam widzi człowieka wyczołgującego się spod stosu książek. Okazuje się, że to sam Tichy. Spotkanie to efekt pętli czasowej. Gościem jest późniejszy Tichy. Przybywa z propozycją, by Tichy został Naczelnym Dyrektorem
Programu TEOHIPHIP. Okazuje się, że Tichy nie ma innego wyboru jak tylko się zgodzić. Jego kariera tam jest jednak bardzo krótka.
Podróż dwudziesta pierwsza: Tichy wysyła inną wersję Tichego, by ten został dyrektorem zamiast niego. Opowiada też o tym, jak cywilizacje wysyłają swoje śmieci na orbitę, gdyż inaczej sobie z nimi nie radzą. Tichy wybiera się na planetę znaną jako Dychtonia. Zamieszkują ją żywe meble, przykładowo Tichego omal nie tratuje kozetka. Filozofia jej mieszkańców opiera się na dualizmie. Obserwuje też, jak zaawansowana technologia wpływa na kulturę i filozofię, a także jakie problemy to sprawia.
Podróż dwudziesta druga: Tichy opowiada o zgromadzonych przez siebie w trakcie podróży eksponatach. Potem zauważa, że zgubił gdzieś scyzoryk i nie ma czym obrać jabłka. Jest też na starej i zmurszałej Andrygonie, gdzie właśnie trwają egzaminy maturalne. Uczniowie mają między innymi udowodnić, dlaczego życie na Ziemi nie jest możliwe. Tichy próbuje wyjaśnić, że pochodzi właśnie z Ziemi. Andrygoni oburzają się, że nie będą zmieniać tylko dla niego swojego programu szkolnego. Uważają oni, że życie na Ziemi stanowiłoby zboczenie natury.
Podróż dwudziesta trzecia: Tichy udaje się na planetę o nazwie Erpeya. Zamieszkują ją niezwykle gościnni Bżutowie. Jest tam bardzo mało miejsca, ale Bżutowie radzą sobie z tym, rozbijając się na atomy i potem składając się ponownie. Robią tak każdej nocy, a rano udają się do pracy, co bardzo sobie chwalą. Namawiali zatem Tichego, by sam tego sposobu spróbował, i obiecywali, że rzadko zdarzają się im pomyłki. Pewnego razu Tichy przypadkiem rozsypał prochy należące do ojca jednego z Bżutów. Tichy jednak w końcu doszedł do wniosku, że wypróbuje tę metodę i wszedł do pieca. Proces był tak niezauważalny, że Tichy nawet nie zorientował się, kiedy stał się proszkiem i na odwrót. Ostatecznie Tichy stał się entuzjastą obyczajów ludu tej planety.
Podróż dwudziesta czwarta: Tichy opuszcza Mgławicę Nereidy i zauważa na radarze plamkę, której nie może zetrzeć. Okazuje się, że to nie plamka, a planeta. Tichy udaje się na planetę Indioci, gdzie udaje mu się zaobserwować w praktyce działanie społeczeństwa, które działa w myśl zasady o maksymalnej wolności. Reguła ta sprawia, że na planecie panuje ogromny chaos. Tichy nie umie zrozumieć panującej tam logiki i czuje się wobec niej bezradny, opuszcza zatem planetę. Wcześniej obserwuje tam właścicieli fabryk, którzy z nikim nie dzielą się zyskami, przez co wszyscy pozostali żyją w nędzy, ponieważ nie mają środków na zakup niczego. Tichy nie rozumie, dlaczego nie zostanie przeprowadzona nacjonalizacja fabryk w celu rozwiązania tego problemu, jednak byłoby ono postrzegane jako zamach na wolność i niezgodne z obowiązującym prawem, zatem nie ma szans na jego wdrożenie.
Podróż dwudziesta ósma: Tichy planuje wysłać wiadomość w pustych baryłkach po tlenie, ale nie liczy na to, że komuś uda się ją odnaleźć. Leci już od lat i nie widzi końca tej podróży. Wraca też myślami do swoich przodków oraz ich losów. Przytacza ich historie, często bardzo zaskakujące, a nawet pełne okrucieństwa. Tichy siedzi w rakiecie i czyta dzienniki zapisane przez swojego ojca. Pobyt w rakiecie i wieloletnia podróż to dla niego okazja do snucia rozważań filozoficznych, a swoje wiadomości Tichy zamierza wypuścić w przestrzeń kosmiczną.
Aktualizacja: 2026-03-12 16:40:35.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.