Czerwone tarcze – motywy literackie – Jarosław Iwaszkiewicz

Jarosław Iwaszkiewicz jest znany między innymi jako autor powieści zatytułowanej „Czerwone tarcze”, która powstała na kanwie biografii Henryka Sandomierskiego. Pisarz poruszył też zagadnienie rozbicia dzielnicowego i możliwości zapobieżenia temu procesowi.

Spis treści

Motyw władzy

Najważniejszym elementem powieści jest motyw władzy. Henryk marzy o zjednoczeniu Polski i zdobyciu korony, lecz mierzy się z pytaniem, czy władza usprawiedliwia przemoc. Odrzuca propozycję Barbarossy, ponieważ nie chce otrzymać korony kosztem zależności od cesarstwa. Później planuje wystąpić przeciwko braciom, ale rezygnuje z bratobójczej walki. Jego los pokazuje, że dążenie do panowania wymaga podejmowania trudnych decyzji moralnych.

Motyw korony

W dziele warto zwrócić uwagę na motyw korony, gdyż zniszczona obręcz odnaleziona w grobie Bolesława Szczodrego staje się symbolem władzy, jedności państwa i przeznaczenia Henryka. Książę przechowuje ją jako znak przyszłej, zjednoczonej Polski. Pod koniec życia wrzuca koronę do Wisły, porzucając ambicje i uznając własną porażkę.

Motyw podróży

W tekście wykorzystano motyw podróży. Henryk i Tali przemierzają cesarstwo, Italię, Sycylię oraz Ziemię Świętą. Wędrówki pozwalają im poznawać ustroje, religie, kultury i ludzi. Dla Henryka są drogą dojrzewania do roli władcy, a dla Talego – sposobem zdobywania doświadczeń i odkrywania własnej tożsamości.

Motyw miłości

Autor wykorzystał także motyw miłości. Henryk kocha Wierzchosławę, lecz ich uczucie nie może się spełnić. Później łączy go zakazana relacja z Judką. Tali także ją kocha, lecz ona wybiera księcia. Uczucia prowadzą do cierpienia, samotności i poczucia winy.

Motyw wiary

W powieści pojawia się motyw wiary, gdyż bohaterowie modlą się, pielgrzymują i podejmują decyzje pod wpływem religii. Henryk czuwa przy Grobie Chrystusa, rozważa wstąpienie do templariuszy i składa śluby. Wiara staje się jednak źródłem konfliktów. Judka, chcąc poznać chrześcijaństwo, spożywa hostię i zostaje uznana za świętokradczynię.

Motyw winy i kary

W powieści bardzo ważny jest motyw winy i kary. Henryk często rozlicza się z własnych decyzji. Największym ciężarem staje się dla niego zgoda na ukamienowanie Judki. Choć kieruje się prawem, nie uwalnia się od odpowiedzialności. Po jej śmierci traci energię, zaniedbuje obowiązki i pogrąża się w samotności.

Motyw śmierci

W powieści jest obecny motyw śmierci, która towarzyszy bohaterom podczas wypraw, wojen i osobistych tragedii. Giną Wierzchosława, Judka i Hercho, a Henryk traci bliskich. Motyw ten przypomina o przemijaniu, kruchości planów i nietrwałości władzy.

Motyw ojczyzny

Tekst opiera się między innymi na motywie ojczyzny. Henryk stale myśli o Polsce, jej rozbiciu i przyszłości. Pragnie uczynić ją silną i wolną. Odrzuca podporządkowanie się cesarzowi, rozbudowuje Sandomierz i gromadzi wojsko, lecz nie doprowadza swoich zamiarów do końca.

Motyw wojny

W powieści pojawia się motyw wojny. Walki rozgrywają się podczas krucjaty, oblężenia Askalonu, najazdu Barbarossy i wyprawy przeciwko Prusom. Wojna przynosi śmierć, niewolę i rabunek. Zdobycie Askalonu ukazuje okrucieństwo zwycięzców, a klęska wyprawy pruskiej niszczy ostatnie nadzieje Henryka.

Przeczytaj także: Czerwone tarcze – czas i miejsce akcji

Aktualizacja: 2026-07-16 17:26:33.

Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.