Summa teologiczna – motywy literackie
„Summa teologiczna” to traktat teologiczny autorstwa świętego Tomasza z Akwinu. W tekście tym święty Tomasz zamierzał umieścić pełne kompendium wiedzy dla początkujących teologów, nie udało mu się jednak za życia ukończyć tego dzieła, a ostatnia część nie została doprowadzona do końca. Dzieło miało przypominać bardziej encyklopedię teologiczną niż klasyczny podręcznik. Pojawiają się w nim różnorodne motywy literackie.
Spis treści
Motyw wiary
Podstawowym elementem „Summy teologicznej” jest oczywiście motyw wiary. Jest to dzieło o charakterze teologicznym, zatem religia stanowi jego podstawę. Święty Tomasz pragnął przekazać początkującym teologom pełną wiedzę, która dotyczyła najważniejszych kwestii związanych z wiarą chrześcijańską. Były to zatem takie sprawy jak informacje o Bogu i Trójcy Świętej, definicja grzechu i łaski, dary Ducha Świętego, sposoby odczytywania Pisma Świętego, sakramenty czy żywot Chrystusa. Święty Tomasz starał się pokazać i wyjaśnić najważniejsze zagadnienia, z jakimi teolog może się zetknąć w swoim życiu.
Motyw rozumu
W dziele świętego Tomasza z Akwinu bardzo wyraźnie jest obecny motyw rozumu. Wierzył on, że pozostaje on w harmonii z wiarą, że te dwa aspekty dopełniają się wzajemnie w ludzkim życiu i są człowiekowi niezbędne do pojęcia prawdy. Rozum miał w życiu człowieka przygotować grunt do przyjęcia przez niego wiary i stawać się dla niego narzędziem poznania Boga. Tomasz z Akwinu przygotował nawet pięć rozumowych dowodów na istnienie Boga, co ostatecznie pokazuje, że rozum stanowił ważną część wyznawanej przez niego wiary.
Motyw szczęścia
W dziele pojawia się motyw szczęścia, do którego dąży człowiek. Może on je osiągnąć właśnie poprzez wiarę i poznanie Boga. Bóg nieodmiennie łączy się z ludzkim szczęściem, człowiek zaś zawsze do niego dąży, zatem dąży także do Stwórcy.
Motyw cnoty
W traktacie obecny jest motyw cnoty, która powinna być obecna w życiu człowieka. Cnota także na różne sposoby łączy się z Bogiem. Poszczególne cnoty zostają szczegółowo omówione i przedstawione przez świętego.
Motyw wolnej woli
W dziele święty Tomasz poświęcił też miejsce motywowi wolnej woli, jaką Bóg podarował człowiekowi. Wolna wola pozwala człowiekowi podejmować decyzje dotyczące zła, ale też ponosić konsekwencje takich wyborów.
Motyw Kościoła
W dziele nie mogło zabraknąć motywu Kościoła, do którego święty Tomasz przynależał i który budował. Kościół odgrywał niezwykle istotną rolę w jego życiu i w piśmie, szczegółowo opisywał zatem różne aspekty jego funkcjonowania. Księga, która dotyczyła Kościoła, nie została jednak przez niego ukończona przed śmiercią.
Motyw nadziei
W tekście święty Tomasz sięga po motyw nadziei. Jest ona niezwykle ważna w ludzkim życiu, człowiek powinien ją żywić. Nadzieja jest związana z wiarą i jawi się jako dar Boga dla człowieka.
Aktualizacja: 2026-05-30 11:10:30.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.