„Tędy i owędy” to jedno z wciąż cieszących się popularnością dzieł autorstwa Melchiora Wańkowicza. Jest to zbiór jego wspomnień z całego życia, od okresu wczesnoszkolnego do życia dojrzałego mężczyzny, głowy rodziny. W dziele tym Wańkowicz przywołuje różne wydarzenia, jakie uznał za interesujące, dodatkowo wiele z nich rozgrywa się na tle ważnych wydarzeń historycznych. Można zatem dowiedzieć się więcej nie tylko na temat losów Wańkowicza, ale też świata, w jakim przyszło mu żyć.
Spis treści
Czym jednak jest reportaż i jakie cechy go wyróżniają? Tak nazywa się gatunek literacki, który łączy w sobie przede wszystkim dziennikarstwo, literaturę faktu oraz literaturę piękną. Oznacza to w praktyce, że powstał on dzięki intensywnemu rozwojowi prasy i konieczności obrazowania tego, czego pisarz był naocznym świadkiem. Ma on funkcję nie tylko informacyjną, ale bywa uformowany na wzór epickiej fabuły znanej przykładowo z powieści. Ma ukazywać to, czego świadkiem był autor, i powinien unikać fikcji literackiej. Ukazuje zdarzenia, towarzyszące im okoliczności, a także relacje świadków i uczestników. Powinien się cechować obiektywizmem i rzetelnością – czytelnik bowiem zakłada, że to, co czyta, jest prawdą.
Wańkowicz działał jako dziennikarz i reportażysta, a sam zbiór tekstów „Tędy i owędy” bywa niekiedy określany mianem reportażu. Często szufladkuje się go jako gawędę, ale pewne cechy reportażu także można w tym tekście odnaleźć, na co zapewne wpłynęła specyfika pracy Wańkowicza oraz jego warsztat.
Czy zatem „Tędy i owędy” jest reportażem i wyczerpuje wspomniane cechy tego gatunku? Wańkowicz opisuje swoje własne przeżycia życiowe, ale rozgrywają się one na tle takich wydarzeń jak odzyskanie niepodległości przez Polskę, wojny światowe czy powstanie PRL. Przywołuje zatem faktyczne wydarzenia, które są udokumentowane także w innych źródłach. Opisuje więc to, co się działo, i uzupełnia je o własne spostrzeżenia czy zapamiętane sytuacje. W ten sposób oddaje przebieg różnych wydarzeń, robi to zgodnie z obiektywną prawdą, relacjonuje je i przekazuje ich obraz czytelnikowi. Jednocześnie przybiera w tym właśnie fabularny ton, nie ogranicza się jedynie do suchego wypisywania kolejnych faktów – całość ma bardziej osobisty charakter ze względu na udział autora w niej. Dzieło Wańkowicza można zatem czytać jako świadectwo pewnych czasów, reportaż z życia człowieka, który przetrwał dwie wojny światowe, a potem udał się na emigrację. Teksty są autentyczne, pojawiają się w nich osoby, które faktycznie żyły i które Wańkowicz poznał. Można zatem jego gawędy określić także mianem reportażu.
Aktualizacja: 2026-04-08 12:08:16.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.