„Nana” Émile’a Zoli to powieść przedstawiająca losy tytułowej bohaterki, paryskiej prostytutki i aktorki, która dzięki urodzie zdobywa wpływy w wyższych sferach i doprowadza do ruiny wielu ich przedstawicieli. Sama Nana również przeżywa bolesny upadek. Dzieło jest określane mianem powieści naturalistycznej.
Spis treści
Warto doprecyzować, czym jest powieść naturalistyczna. Tak określa się gatunek prozy, który rozwinął się we Francji w drugiej połowie XIX wieku. Zola jest uznawany za jego inicjatora. Powieść naturalistyczna cechuje się dość brutalnym i szczerym ukazywaniem brzydkich stron świata, przedstawianiem wpływu biologii, fizjologii i instynktu na człowieka, a także przyjęciem przez pisarza roli niemal naukowca i dokumentalisty, który przygotowuje raport.
W utworze widoczny jest przede wszystkim naturalistyczny determinizm. Nana pochodzi z biednego środowiska i od początku żyje w świecie prostytucji, teatru oraz walki o pieniądze. Jej zachowanie kształtują wcześniejsze doświadczenia, potrzeba dostatku i przekonanie, że uroda jest najważniejszym środkiem zdobywania niezależności. Bohaterka nie potrafi stworzyć trwałej relacji ani zmienić sposobu życia.
Paryż został pokazany jako przestrzeń rozpusty, konsumpcji i obłudy. Teatr, salony, restauracje, pałace i Lasek Buloński tworzą środowisko, w którym ludzie oceniają się nawzajem na podstawie wyglądu, majątku i pozycji. Nana wykorzystuje zasady tego świata, ale sama również im podlega. Otaczający ją mężczyźni kupują jej względy, a służba kradnie i marnotrawi dobra.
Naturalistyczny charakter powieści ujawnia się w podkreślaniu cielesności. Nana zdobywa popularność nie dzięki talentowi, lecz dzięki wyglądowi i zmysłowości. Jej ciało wzbudza pożądanie, wpływa na zachowanie mężczyzn i staje się narzędziem wywierania wpływu. Autor przedstawia również ciążę, poronienie, choroby Ludwisia i Satin oraz śmierć Nany na ospę.
W powieści ważną rolę odgrywa zbiorowość paryskiego społeczeństwa. Arystokraci, finansiści, artyści, kokoty i służba uczestniczą w tym samym świecie interesów, zdrad i przyjemności. Różnice społeczne nie oznaczają różnic moralnych, ponieważ przedstawiciele wyższych sfer zachowują się podobnie jak ludzie z marginesu.
Utwór ma pesymistyczną wymowę. Miłość prowadzi do zazdrości, przemocy i upokorzenia, pieniądze prowadzą do długów i przestępstw, a sława okazuje się nietrwała. Filip trafia do więzienia, Jerzy umiera, Vandeuvres ginie, Muffat traci pozycję, a Nana kończy życie samotnie. Powieść ukazuje rozpad jednostek i całego społeczeństwa.
„Nana” Émile’a Zoli jest powieścią naturalistyczną, ponieważ przedstawia człowieka jako istotę zależną od dziedziczności, środowiska, popędów i warunków materialnych. Autor ukazuje bohaterów bez idealizacji, opisuje ich cielesność, namiętności, choroby oraz stopniowy rozkład moralny i społeczny.
Aktualizacja: 2026-08-03 14:05:51.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.