„Bestia ludzka” to powieść autorstwa Émile’a Zoli. Jest to siedemnasty tom cyklu „Rougon-Macquartowie”, a zarazem utwór określany mianem roman noir oraz powieść społeczna ukazująca dziewiętnastowieczną kolej we Francji.
Spis treści
Roubaud, pomocnik zawiadowcy stacji w Hawrze, odkrywa, że jego żona Seweryna była przed ślubem kochanką dawnego prezesa Grandmorina. W napadzie zazdrości bije ją, zmusza do wezwania dawnego opiekuna do pociągu, a następnie morduje go w wagonie. Seweryna pomaga obezwładnić ofiarę, a małżonkowie zabierają pieniądze i zegarek, po czym wyrzucają ciało na tor. Zbrodnię widzi z daleka maszynista Jakub Lantier, który od lat zmaga się z pragnieniem zabijania kobiet. Nie potrafi rozpoznać sprawcy i podczas śledztwa, pod wpływem Seweryny, nie obciąża Roubauda. Sędzia Denizet kieruje podejrzenia na niewinnego kamieniarza Cabuche’a, lecz sprawa zostaje wyciszona z obawy przed skandalem dotyczącym Grandmorina. Jakub zbliża się do Seweryny i zostaje jej kochankiem. Wierzy, że miłość uwolniła go od chorobliwej żądzy, jednak po wysłuchaniu szczegółowej relacji o morderstwie pragnienie zabijania powraca. Tymczasem Roubaud obojętnieje na romans żony, uzależnia się od hazardu i stopniowo przegrywa pieniądze ukryte po zbrodni. Seweryna coraz bardziej go nienawidzi i marzy o wspólnym życiu z Jakubem w Ameryce. Kochankowie postanawiają zabić Roubauda, lecz Jakub nie potrafi zadać mu ciosu. Zazdrosna Flora, zakochana w maszyniście, próbuje zniszczyć pociąg wiozący parę. Umieszcza na torze wóz z kamiennymi słupami, powodując katastrofę, w której ginie wielu podróżnych, a lokomotywa Liza zostaje rozbita. Jakub i Seweryna przeżywają, dlatego Flora rzuca się pod pociąg. Podczas rekonwalescencji w Croix-de-Maufras kochankowie ponownie planują śmierć Roubauda. Seweryna sprowadza męża pod pozorem rozmowy o sprzedaży domu, a Jakub wraca potajemnie, aby go zamordować. Widok odsłoniętej szyi ukochanej pozbawia go kontroli nad sobą. Zamiast Roubauda zabija Sewerynę. Ucieka, a Cabuche, który znajduje ciało i przenosi je na łóżko, zostaje uznany za mordercę. Znaleziony przy nim zegarek Grandmorina łączy obie sprawy. Roubaud przyznaje się do pierwszej zbrodni, lecz Denizet nie wierzy jego wyjaśnieniom i uznaje go za wspólnika Cabuche’a. Camy-Lamotte niszczy list potwierdzający prawdę, aby ochronić władze przed skandalem. Obaj oskarżeni zostają skazani na dożywotnie ciężkie roboty. Jakub zachowuje wolność, lecz wkrótce znów odczuwa żądzę zabijania. Jego konflikt z zazdrosnym Pecqueux narasta z powodu Filomeny. Podczas wojennego transportu żołnierzy mężczyźni wdają się w bójkę na lokomotywie, wypadają pod koła i giną. Pociąg bez obsługi pędzi dalej przez noc, wioząc śpiewających żołnierzy ku wojnie.
Roubaud czekał na żonę w pokoju matki Wiktorii, znajdującym się w kamienicy kolejowej przy ulicy Amsterdamskiej w Paryżu. Obserwował ruch pociągów, rozmawiał z Henrykiem Dauvergne’em i przygotował śniadanie. Gdy Seweryna długo nie wracała z zakupów, zaczął podejrzewać ją o zdradę. Kobieta zjawiła się jednak wesoła, zapewniła go o miłości i podarowała mu nowy nóż. Podczas posiłku opowiedziała o sprawunkach, a Roubaud wyjaśnił, że dzięki protekcji prezesa Grandmorina uniknął kary za konflikt z podprefektem. Mąż zapytał, dlaczego Seweryna odmówiła wyjazdu z opiekunem do Doinville. Kobieta wymijająco wspominała dzieciństwo spędzone w jego domu, lecz zdenerwowała się, gdy Roubaud zażartował, że może być córką prezesa. Później nieopatrznie przyznała, że noszony przez nią pierścionek dostała od Grandmorina w wieku szesnastu lat, chociaż wcześniej twierdziła, że należał do matki. Roubaud zrozumiał, że żona ukrywa przed nim prawdę. W napadzie wściekłości pobił ją i zmusił do wyznania, że od siedemnastego roku życia była kochanką Grandmorina, a ich relacja trwała także po jej ślubie. Seweryna zapewniła, że teraz nie chciała już do niego jechać. Roubaud zniszczył pierścionek i postanowił się zemścić. Kazał żonie napisać do Grandmorina wiadomość z prośbą, aby tego wieczoru wsiadł do pociągu pospiesznego i nie pokazywał się aż do Rouen. Następnie zamknął Sewerynę w pokoju i wyszedł. Przed odjazdem oboje pojawili się na stacji. Grandmorin przybył spóźniony i zajął zarezerwowany przedział. Roubaud wepchnął żonę do wagonu, po czym pociąg do Hawru ruszył w noc. W wagonie siedziała obca kobieta.
Jakub Lantier przybywa do Croix-de-Maufras, aby odwiedzić chorą matkę chrzestną Phasię. Po drodze spotyka jej córkę Florę, która wyraźnie cieszy się na jego widok, lecz młodzieniec zachowuje wobec niej dystans. Phasia opowiada mu, że podejrzewa męża, Misarda, o podtruwanie jej, ponieważ nie chce oddać mu tysiąca franków otrzymanych w spadku. Wspomina też śmierć młodszej córki, Ludwiki, która po krzywdzie doznanej u Grandmorina uciekła do Cabuche’a i tam zmarła. Podczas obiadu Jakub obserwuje Misarda, ale początkowo uznaje obawy Phasii za przywidzenia. Wieczorem idzie do opuszczonego domu należącego do Grandmorina i spotyka tam Florę. Dziewczyna wyznaje, że nie chce żadnego mężczyzny, lecz Jakub domyśla się jej uczucia. Próbuje ją pocałować, a gdy stawia opór, ogarnia go pragnienie zabicia jej nożycami. Przerażony własnym instynktem ucieka. W pobliżu tunelu rozpamiętuje chorobę, która od młodości wywołuje w nim żądzę mordowania kobiet, i postanawia nie wracać na noc do domu Flory. O godzinie 21:25 widzi w oknie pędzącego pociągu, jak jeden mężczyzna wbija nóż w gardło drugiemu. Po powrocie zastaje Misarda szukającego ukrytych pieniędzy Phasii. Dróżnik informuje go o ciele leżącym przy torze. Jakub idzie z nim na miejsce i rozpoznaje ofiarę zbrodni widzianej w wagonie. Flora odwraca głowę zabitego i stwierdza, że to Grandmorin. Na miejsce przybywają pracownicy kolei, a prokurator ma zostać powiadomiony. Jakub postanawia nie mówić o tym, co widział, ponieważ nie potrafi podać żadnych szczegółów dotyczących mordercy. Nocą pociągi nadal mijają zwłoki leżące przy torze.
Nazajutrz rano Roubaud rozpoczyna służbę na stacji w Hawrze. Jest blady i niespokojny, lecz stara się zachować spokój. Szczególną uwagę zwraca na wagon numer 293, którym poprzedniego wieczoru wrócił z Seweryną z Paryża. Dowiaduje się, że wagon został zatrzymany do wieczornego pociągu, a później gwałtownie reaguje, gdy robotnicy chcą go przesunąć. Czekając na wiadomości, obserwuje depesze przynoszone zawiadowcy stacji i kilkakrotnie wraca do mieszkania, gdzie Seweryna siedzi blada i nieruchoma. Tymczasem pani Lebleu i Filomena plotkują o małżonkach oraz sporze dotyczącym mieszkań urzędników. Wkrótce nadchodzi telegram z informacją, że prezes Grandmorin został zamordowany w pociągu, a jego ciało znaleziono za tunelem Malaunay. Sędzia nakazuje zbadać wagon numer 293. W przedziale odkryta zostaje wielka kałuża zaschniętej krwi. Roubaud pomaga w oględzinach, zachowując opanowanie. Wezwana Seweryna potwierdza przygotowaną przez męża wersję wydarzeń: rano odwiedzili Grandmorina, a wieczorem spotkali go w Rouen, lecz później jechali sami. Roubaud sugeruje, że do przedziału ofiary mógł wsiąść ktoś obcy. Na stację przybywa Jakub Lantier. Widok zakrwawionego wagonu przypomina mu scenę ujrzaną nocą przy tunelu. Mimo wcześniejszej decyzji o milczeniu wyznaje, że widział w pędzącym pociągu człowieka wbijającego nóż w gardło drugiego pasażera. Nie jest jednak w stanie powiedzieć niczego więcej o sprawcy. Jego zeznanie zostaje zapisane, a Roubaud ściska mu rękę. Jakub odprowadza Sewerynę do schodów i dostrzega w jej spojrzeniu łagodność oraz błagalną prośbę. Na stacji ponownie zaczyna się zwykła praca.
Trzy tygodnie po zabójstwie Grandmorina sędzia Denizet prowadzi śledztwo, któremu towarzyszą ataki prasy i naciski władz. Początkowo podejrzewa Roubaudów, ponieważ testament przyznaje Sewerynie dom w Croix-de-Maufras, lecz brak dowodów kieruje jego uwagę na Cabuche’a. Kamieniarz groził Grandmorinowi po śmierci Ludwiki, a w jego domu znaleziono spodnie poplamione krwią. Przesłuchania mają ostatecznie potwierdzić słuszność tropu obranego przez sędziego. Do sądu przybywają Roubaudowie i Jakub Lantier. Berta i jej mąż oskarżają małżonków o zabójstwo dla spadku, natomiast pani Bonnehon broni Seweryny i opowiada o Ludwice oraz pogróżkach Cabuche’a. Denizet przesłuchuje Jakuba, który nie potrafi opisać mordercy. Podczas konfrontacji z Roubaudem mechanik dostrzega jego podobieństwo do człowieka widzianego w wagonie. Domyśla się prawdy, ale pod wpływem błagalnego spojrzenia Seweryny nie potwierdza, że zabójca miał brodę. Sędzia uznaje więc, że małżonkowie są niewinni. Następnie przesłuchuje Cabuche’a. Mężczyzna przyznaje, że kochał Ludwikę i groził Grandmorinowi, lecz stanowczo zaprzecza zabójstwu. Wyjaśnia, że krew na spodniach pochodzi od królika. Jakub nie rozpoznaje w nim mordercy, jednak odpowiada wymijająco. Roubaud, chcąc się ratować, wskazuje podobieństwo Cabuche’a do rzekomego sprawcy. Gniew aresztowanego utwierdza Denizeta w przekonaniu o jego winie. Roubaudowie czują ulgę, lecz list z ministerstwa ponownie niepokoi sędziego. Denizet pyta Jakuba, czy w zbrodni mogła uczestniczyć druga osoba. Po wyjściu z sądu Roubaud prosi Jakuba, aby pomógł Sewerynie podczas planowanego wyjazdu do Paryża.
Seweryna przyjeżdża pociągiem z Hawru do Paryża. Na stacji przypomina Jakubowi o umówionym spotkaniu przy ulicy Cardinet, a następnie idzie na śniadanie. Roubaud wysłał ją do wpływowego Camy-Lamotte’a, aby obroniła go przed spodziewaną dymisją i dowiedziała się, czy władze podejrzewają ich o zabójstwo Grandmorina. Kobieta obawia się również Jakuba, jedynego świadka zbrodni, którego ma do siebie przekonać. Przed pałacem Camy-Lamotte’a zauważa sędziego Denizeta i ze strachu ucieka na Most Europejski. Rozważa rzucenie się pod pociąg, lecz postanawia powrócić. Podczas rozmowy prosi sekretarza o protekcję dla męża. Camy-Lamotte posiada anonimowy list znaleziony w papierach Grandmorina i podejrzewa, że napisała go Seweryna. Kobieta wyczuwa pułapkę, ale nieświadomie zdradza się uwagą, że Roubaudowie nie zabijaliby dla pieniędzy. Sekretarz prosi ją o zapisanie danych męża, aby porównać pismo. Seweryna spełnia polecenie, a on rozpoznaje jej charakter pisma. Nie udziela jednak odpowiedzi i każe jej wrócić o piątej. Po jej odejściu rozmawia z Denizetem, który nadal uważa Cabuche’a za mordercę. Camy-Lamotte uznaje, że proces prawdziwych sprawców ujawniłby związki Grandmorina z Seweryną i wywołał większy skandal niż oskarżenie niewinnego kamieniarza. Nakłania sędziego do wyciszenia sprawy, obiecując mu przeniesienie do Paryża i odznaczenie. Denizet podporządkowuje się, choć zasłania się sumieniem. Sekretarz porównuje obie próbki pisma, potwierdza autorstwo Seweryny i zachowuje list jako broń. Seweryna opuszcza pałac jeszcze bardziej przestraszona i spieszy na spotkanie z Jakubem przed wyznaczoną porą.
Seweryna przychodzi przed czasem na ulicę Cardinet, gdzie umówiła się z Jakubem. Ponieważ nie zastają naczelnika magazynu, postanawiają poczekać i udają się na skwer Batignolles. Kobieta chce związać go ze sobą i zapewnić sobie jego milczenie. Pyta go wprost, czy uważa ją za winną zabójstwa Grandmorina. Jakub przyznaje, że tak myślał, lecz Seweryna zapewnia go o niewinności i prosi, aby jej uwierzył. Mężczyzna obiecuje, że będzie jej przyjacielem i nie zdradzi tego, czego się domyśla. Zauważa także, że przy niej nie odczuwa chorobliwej potrzeby zabijania kobiet, dlatego zaczyna wierzyć, że może ją kochać. Seweryna, choć nie odwzajemnia uczucia, pozwala mu się do siebie zbliżyć, ponieważ czuje się dzięki temu bezpieczna. Gdy wybija piąta, spieszy do Camy-Lamotte’a. Sekretarz informuje ją, że przekonał dyrektora kolei, aby Roubaud nie został zwolniony ani przeniesiony. Uznał, że dymisja wywołałaby nowy skandal i zaszkodziła kolei oraz władzom przed wyborami. Wyjaśnia też, że sprawa ma zostać wyciszona, lecz ostrzega, że zachowuje dokumenty i w każdej chwili może ją wznowić. Seweryna rozumie, że małżonkowie zostali ułaskawieni, i obiecuje posłuszeństwo. Uradowana idzie na obiad, po czym wraca na dworzec. Jakub przygotowuje lokomotywę Lizę do drogi, dokładnie sprawdza jej stan i niepokoi się o bezpieczeństwo Seweryny. Podczas jazdy do Hawru uważnie prowadzi pociąg. Przy Croix-de-Maufras widzi dom Grandmorina oraz Florę oczekującą przy barierze. Wieczorny pociąg przybywa do Hawru spokojnie, bez wypadku. Po przyjeździe Seweryna dziękuje mu i żegna się do następnego dnia.
Miesiąc po umorzeniu sprawy Grandmorina Roubaudowie odzyskują spokój. Cabuche zostaje zwolniony z braku dowodów, prasa przestaje zajmować się zabójstwem, a Lachesnayowie rezygnują z podważania testamentu. Małżonkowie przejmują dom w Croix-de-Maufras i wystawiają go na sprzedaż. Roubaud oddaje się pracy, Seweryna prowadzi spokojne życie, lecz oboje unikają miejsca w podłodze, pod którym ukryli zegarek i pieniądze zabrane ofierze. Roubaud coraz częściej zaprasza Jakuba, którego obecność pomaga małżonkom unikać samotnych rozmów. Po wybuchu zazdrości męża o Henryka Seweryna zwierza się Jakubowi ze swojego nieszczęścia. Zbliżają się do siebie, a podczas nocnych spotkań na terenie stacji wyznają sobie uczucia. Początkowo kobieta nie chce zostać jego kochanką, jednak podczas burzy oddaje mu się w szopie z narzędziami. Jakub odkrywa, że potrafi ją kochać bez pragnienia zabicia, i uważa się za uleczonego. Od tej pory spotykają się regularnie, także podczas piątkowych wyjazdów Seweryny do Paryża pod pretekstem leczenia kolana. Roubaud staje się ponury i uzależnia się od gry w karty. Przegrywa pieniądze, zadłuża się i odmawia żonie nawet środków na nowe buty. Gdy Seweryna wskazuje ukrytą pod podłogą sumę, grozi jej śmiercią, jeśli jej dotknie. Z czasem jednak sam wraca nocą do kryjówki, wyjmuje portmonetkę z trzystoma frankami i zamierza przeznaczyć je na grę. Przyłapany przez żonę oświadcza, że wie o jej podróżach do Paryża i nie zamierza pytać, co tam robi. Seweryna rozumie, że mąż zna prawdę o jej romansie, a zbrodnia ostatecznie zniszczyła ich małżeństwo. Ich związek powoli umiera.
Podczas silnej śnieżycy Jakub i Pecqueux prowadzą poranny pociąg z Hawru do Paryża. Roubaud umieszcza żonę w wagonie i spokojnie patrzy na odjazd. Wśród zamieci trudno dostrzec sygnały, a zaspy coraz bardziej utrudniają jazdę. Pecqueux zasypia podczas pracy, dlatego Jakub budzi go gwałtownie i sam podejmuje niebezpieczne smarowanie lokomotywy w czasie biegu. Liza z trudem pokonuje kolejne przeszkody, lecz za Barentin grzęźnie w głębokim śniegu. Załoga odgarnia zaspy, odkręca popielnik i kilkakrotnie próbuje przebić się przez śnieżny wał. W następnym wąwozie pociąg zostaje jednak całkowicie unieruchomiony. Konduktor rusza po pomoc, a część podróżnych udaje się do domu Misardów. Flora przenosi Sewerynę przez śnieg i obserwuje jej zachowanie. W domu chora Phasia opowiada Jakubowi, że przyłapała Misarda na dosypywaniu trucizny do soli, lecz nie zamierza wzywać żandarmów ani zdradzić miejsca ukrycia tysiąca franków. Gdy Jakub całuje Sewerynę, Flora niespodziewanie ich zauważa i przekonuje się o ich romansie. Ogarnia ją zazdrość i pragnienie zemsty. Tymczasem przybywają robotnicy oraz żołnierze i rozpoczynają odgarnianie toru. Podróżni, zmęczeni głodem, zimnem i wielogodzinnym oczekiwaniem, dzielą się winem, chlebem i owocami. Po oczyszczeniu drogi Jakub odkrywa, że Liza uderzyła w leżący na torze podkład i ma uszkodzony cylinder oraz tłok. Lokomotywa rusza z trudem, a Jakub obawia się, że została poważnie uszkodzona. Pociąg zabiera podróżnych sprzed domu Misardów i jedzie dalej. Flora widzi czułe spojrzenia Jakuba i Seweryny, zbliża się do Ozila, a wieczorem skład dociera do Rouen.
Po przybyciu pociągu do Paryża Seweryna zawiadamia Roubauda, że wróci dopiero następnego wieczoru. Pecqueux udostępnia jej mieszkanie nieobecnej Wiktorii, a Jakub przychodzi tam z winem i ciastkami. Kochankowie spędzają noc razem. Seweryna mówi, że mąż wie o ich romansie, po czym opowiada całą historię zabójstwa Grandmorina. Wyznaje, że jako młoda dziewczyna była jego kochanką, a Roubaud, gdy poznał prawdę, pobił ją i zmusił do napisania listu wzywającego prezesa do podróży. W Rouen małżonkowie wsiedli do jego przedziału. Podczas jazdy Roubaud zaatakował Grandmorina, a Seweryna przygniotła nogi ofiary, umożliwiając mężowi zadanie ciosu nożem w gardło. Roubaud zabrał zegarek i pieniądze, wyrzucił ciało oraz kołdrę z wagonu, a następnie zmusił żonę do przejścia po zewnętrznych stopniach do ich przedziału. Jakub wypytuje o szczegóły śmierci i pod wpływem opowieści ponownie odczuwa pragnienie zabijania. Gdy Seweryna zasypia, dostrzega nóż i chce wbić go w jej gardło. Powstrzymuje się, wychodzi na ulicę i śledzi kolejne kobiety. Wsiada za młodą mężatką do pociągu jadącego do Auteuil, zamierzając zabić ją w tunelu. Rozmowa kobiety o szczęśliwym małżeństwie i dziecku oraz pojawienie się znajomego kolejarza uniemożliwiają mu atak. Jakub wyrzuca nóż do Sekwany, błąka się po mieście, aż wreszcie wraca do pokoju i zasypia. Po południu wraca do Seweryny, ukrywając prawdę. Seweryna obawia się, że po jej wyznaniu już jej nie kocha i postanowił ją opuścić na zawsze. Oboje zapewniają się o miłości. Gdy kobieta mówi, że byliby szczęśliwi, gdyby Roubaud nie żył, Jakub po raz pierwszy rozważa jego zabicie.
W następnych dniach Seweryna i Jakub zachowują ostrożność, ponieważ podejrzewają, że Roubaud, który wie o ich romansie, może ich śledzić i zemścić się gwałtownie. Początkowo spotykają się tylko przelotnie. Z czasem zauważają jednak, że mężczyzna prawie nie bywa w domu. Całe dnie i noce spędza poza mieszkaniem, a do pracy wraca zmęczony i coraz mniej uważny. Dawniej sumienny urzędnik zaczyna się spóźniać, zasypia podczas nocnej służby i wydaje polecenia bez sprawdzania ich wykonania. Pewnego razu przez jego nieuwagę pociąg osobowy wjeżdża na niewłaściwy tor, lecz nie dochodzi do wypadku. Roubaud większość czasu spędza w salce kawiarni kupieckiej, gdzie grywa w karty. Hazard staje się jego jedyną rozrywką i wypełnia pustkę po rozpadzie małżeństwa. Mężczyzna obojętnieje na dom, obowiązki i zdrowie. Trzysta franków zabranych spod podłogi przeznacza na spłatę długu wobec komisarza Cauche’a, lecz po trzech tygodniach jest mu winien czterysta franków. Gdy zostaje sam w mieszkaniu, podnosi taflę posadzki i wyjmuje z kryjówki banknot tysiącfrankowy pochodzący z pieniędzy Grandmorina. Czuje wstręt i lęk, ponieważ wie, że popełnia kradzież, mimo wcześniejszej przysięgi, że nigdy nie dotknie tej sumy. Przez pięć dni nosi banknot przy sobie, nie mogąc zdobyć się na jego rozmienienie. Obawia się, że ktoś połączy go z dawną zbrodnią. W końcu pokazuje pieniądz w kawiarni i prosi gospodynię o rozmienienie banknotu. Ponieważ nie ma ona drobnych, wysyła chłopca do składu tytoniu. Gracze żartują, że banknot musiał latami leżeć w głębokiej dziurze, co niepokoi Roubauda.
Roubaud coraz bardziej ulega hazardowi. Gdy przegrywa zabrany wcześniej banknot, ponownie otwiera kryjówkę pod podłogą. Seweryna zauważa ślady otwierania kryjówki, oskarża go o kradzież i zabrania mu ruszać pieniądze Grandmorina. Po nocnym spotkaniu z Jakubem sama zagląda do kryjówki i odkrywa, że mąż zabrał całą sumę, pozostawiając jedynie zegarek. Oddaje go Jakubowi. Roubaud zastaje kochanków razem, lecz nie reaguje, co utwierdza ich w pogardzie dla niego. Pani Lebleu szpieguje parę, dlatego Seweryna rozpoczyna walkę o należne Roubaudom mieszkanie z drugim wyjściem. Pomagają jej Filomena, panna Guichon i pan Dabadie. Tymczasem Jakub coraz częściej odczuwa przy ukochanej pragnienie zabijania. Ucieka w pracę, unika pieszczot i martwi się pogarszającym się stanem Lizy. Seweryna sądzi, że mechanik brzydzi się nią po wyznaniu dotyczącym zbrodni. Coraz bardziej nienawidzi męża i marzy o jego śmierci oraz wspólnym wyjeździe z Jakubem do Ameryki. Gdy dawny kolega proponuje Jakubowi udział w interesie w Nowym Jorku, Seweryna wskazuje, że przeszkodą jest Roubaud. Daje kochankowi nóż, a on prosi kolegę o dwutygodniową zwłokę. Po długich rozważaniach postanawia zabić męża Seweryny. Podczas nocnego dyżuru kochankowie śledzą Roubauda między budynkami stacji. Kiedy przechodzi tuż obok nich, Jakub nie potrafi zadać ciosu bezbronnemu człowiekowi. Seweryna ucieka rozczarowana, a on pogrąża się we wstydzie. Dziesięć dni później Roubaudowie otrzymują mieszkanie pani Lebleu, lecz swoboda nie daje kochankom szczęścia. Niedokonane zabójstwo nadal ich dzieli. Jakub obiecuje zapłakanej Sewerynie, że wkrótce rozprawi się z jej mężem.
Ciotka Phasia umiera w strasznych konwulsjach, a Misard, przekonany, że ją otruł, wykorzystuje nieobecność Flory, aby przeszukać izbę w poszukiwaniu ukrytych pieniędzy. Nie znajduje ich jednak i nadal przetrząsa dom oraz otoczenie. Flora czuwa przy zwłokach matki, lecz myśli przede wszystkim o Jakubie i Sewerynie. Wspomina nieudaną próbę skierowania ich pociągu na boczny tor i postanawia doprowadzić do katastrofy. Rano zamierza odkręcić szynę, ale pojawienie się Cabuche’a krzyżuje jej plany. Kamieniarz zostawia na przejeździe ciężki wóz z dwoma kamiennymi słupami, gdy idzie pożegnać Phasię. Flora wykorzystuje okazję, zmusza konie do wejścia na tor i zatrzymuje zaprzęg przed nadjeżdżającym pociągiem. Jakub próbuje zahamować, lecz uszkodzona Liza nie zatrzymuje się i uderza w przeszkodę. Lokomotywa i siedem wagonów zostają rozbite, giną ludzie i konie, a wielu podróżnych odnosi ciężkie obrażenia. Seweryna, która jechała w końcowej części składu, wychodzi bez szwanku. Flora pomaga usuwać szczątki i odnajduje ciężko rannego Jakuba, który przeżył katastrofę. Liza zostaje całkowicie zniszczona. Jakub, rozpoznawszy Florę, reaguje strachem i prosi Sewerynę, aby zabrała go do Croix-de-Maufras. Flora rozumie, że kochankowie żyją, a Jakub wie, kto spowodował wypadek. Widząc przybyłych urzędników i obawiając się aresztowania, ucieka w okolice tunelu. Po odpoczynku postanawia umrzeć. Wchodzi do tunelu i idzie naprzeciw nadjeżdżającej lokomotywie. Uderzona przez pociąg ginie na miejscu. Robotnicy odnajdują jej ciało. Kładą je obok zwłok matki. Misard nadal poszukuje pieniędzy.
Po katastrofie Seweryna umieszcza rannego Jakuba w domu w Croix-de-Maufras i opiekuje się nim, a Henryka Dauvergne’a lokuje na parterze. Lekarz zapewnia, że mechanik szybko odzyska zdrowie. Seweryna ukrywa należący do Grandmorina zegarek znaleziony w jego kieszeni. Jakub dowiaduje się, że Flora po spowodowaniu wykolejenia rzuciła się pod pociąg, a śledztwo uznało ją za winną wypadku. Uświadamia Sewerynie, że dziewczyna celowo zatrzymała wóz na torze, chcąc zabić ich oboje. Obserwuje też Misarda bezskutecznie poszukującego pieniędzy zmarłej żony oraz Cabuche’a, który zakochał się w Sewerynie. Jakub zaczyna podejrzewać Sewerynę o romans z Henrykiem. Gdy Henryk opuszcza dom, Seweryna przyznaje, że przez chwilę rozważała związek z nim, lecz nie potrafi pokochać nikogo poza Jakubem. Wyznanie i widok jej ciała ponownie budzą w mężczyźnie pragnienie zabijania. Kochankowie wracają do planu usunięcia Roubauda. Zamierzają sprowadzić go pod pretekstem spotkania z nabywcą posiadłości, zabić nożem, a ciało położyć na torze, aby upozorować samobójstwo. Jakub wyjeżdża do Rouen, co stanowi jego alibi, lecz w sekrecie wraca nocą. Seweryna oczekuje męża w sypialni i omawia z Jakubem szczegóły zbrodni. Kiedy zbliża się do Jakuba i odsłania szyję, jego żądza wymyka się spod kontroli. Zamiast Roubauda zabija Sewerynę jednym ciosem w gardło. Po chwili odczuwa zadowolenie, a następnie ucieka z domu. Cabuche widzi uciekającego Jakuba, znajduje ciało i przenosi je na łóżko, brudząc się krwią. Wtedy przychodzą Roubaud i Misard. Zastają kamieniarza nad zwłokami, a rana przypomina cios, od którego zginął Grandmorin.
Trzy miesiące po śmierci Seweryny Jakub prowadzi nową lokomotywę numer 608 i przekonuje się, że po zabójstwie zniknęło jego pragnienie mordowania kobiet. Jego stosunki z Pecqueux pogarszają się, ponieważ palacz jest zazdrosny o Filomenę. W Hawrze kobieta opowiada im o procesie Roubauda i Cabuche’a. Sędzia Denizet uznaje kamieniarza za zabójcę Seweryny, a Roubauda za jego wspólnika w obu morderstwach. Znaleziony u Cabuche’a zegarek Grandmorina oraz akt dotyczący przejęcia Croix-de-Maufras po śmierci jednego z małżonków stają się podstawą oskarżenia. Roubaud przyznaje Denizetowi, że sam zabił Grandmorina z zazdrości, lecz sędzia uważa jego wyznanie za podstęp. Camy-Lamotte posiada list potwierdzający opowieść oskarżonego, ale zataja go i spala, aby uniknąć skandalu. Podczas procesu Jakub zeznaje spokojnie i płacze na wspomnienie Seweryny, zdobywając współczucie publiczności. Roubaud i Cabuche zostają skazani na dożywotnie ciężkie roboty. Po rozprawie Jakub spotyka się z Filomeną. Ponownie odczuwa chęć zabicia kobiety i ucieka, zanim zrobi jej krzywdę. Pecqueux, który ich śledził, bije Filomenę i od tej chwili nienawidzi maszynisty. Po wybuchu wojny obaj prowadzą nocą pociąg złożony z osiemnastu wagonów pełnych żołnierzy. Pijany Pecqueux celowo wzmaga ogień w palenisku i wszczyna bójkę. Mężczyźni walczą na pomoście lokomotywy, po czym razem wypadają pod koła i giną. Pozbawiona obsługi maszyna pędzi dalej z ogromną szybkością. Kolejarze sprzątają tory i ostrzegają stacje, lecz skład nie zwalnia. Żołnierze, nieświadomi niebezpieczeństwa, piją i śpiewają, gdy pociąg mknie przez noc.
Aktualizacja: 2026-07-30 12:06:00.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.