Władysław Broniewski

Biografia

Urodził się 17 grudnia 1897 w Płocku. Pochodził z rodziny inteligentów z korzeniami szlacheckimi – familia posługiwała się herbem Lewart. Poglądy socjalistyczne reprezentował już jako dziecko. W gimnazjum powołał nie do końca legalną – lecz tworzoną w duchu tradycji patriotycznej w odwołaniu do powstania styczniowego oraz Konstytucji 3 maja – drużynę skautów. Współorganizował również oddział Związku Strzeleckiego. Po opuszczeniu szkoły, którą rzucił w wieku siedemnastu lat, zdecydował o wstąpieniu do Legionów Polskich. Jego pseudonim operacyjny w 4.pułku piechoty brzmiał Orlik. Podczas służby brał udział w walkach m.in. pod Jastkowem w okolicach Lublina. W 1917 roku za odmowę złożenia przysięgi był internowany do Szczypiorna, gdzie piastował funkcję przewodniczącego sądów blokowych, do jego zadań należało m.in. rozstrzyganie sporów czy potępianie wykroczeń. Po zwolnieniu przystąpił do zdania matury, a po niej rozpoczął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego. Gdy wybuchła wojna polsko-bolszewicka powrócił do wojska, by walczyć w stopniu podporucznika w 1. pułku piechoty Legionów. Za obronę kraju np. podczas bitwy białostockiej został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Wojskowego Virtuti Militari oraz aż cztery razy Krzyżem Walecznych. W 1921 roku gdy skończył służbę, otrzymał tytuł kapitana i nadal angażował się w sprawy polityczne kraju. Podtrzymywał lewicowe idee, które kontynuował w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie”. W 1924 roku rozpoczął współpracę z czasopismem tworzonym w duchu komunizmu – „Nowa Kultura”, w którym pokazał własne tłumaczenie utworu Poeta robotnik napisanego przez Władimira Majakowskiego, co uważał za swój debiut. Prace translatorskie prowadził przez całe życie – do jego dzieł zaliczają się m.in. bajki Czukowskiego, liryki Borisa Pasternaka czy Siergieja Jesienina. Rok później, w 1925 roku, wraz z Witoldem Wandurskim i Stanisławem Ryszardem Stande wydał poetycki biuletyn Trzy salwy zawierający postulaty wspierania proletariatu, który był jednocześnie traktowano jako manifest poezji walki. Samodzielny debiut zaliczył w tym samym roku, publikując tom poezji zatytułowany Wiatraki. Zawodowo pracował na stanowisku sekretarza redakcji „Wiadomości Literackich”. Pisywał do kilku czasopism, w tym „Dźwignia” czy „Miesięcznik Literacki”. Za artykuł potępiający torturowanie więźniów politycznych w tym ostatnim aresztowano Broniewskiego oraz innych pracowników redakcji. W obawie przed okupacją niemiecką, w kwietniu 1939 roku skonstruował wiersz Bagnet na broń stanowiący najsłynniejsze jego najsłynniejsze dzieło. Kilka miesięcy później, we wrześniu, Władysław Broniewski, przystąpił jak ochotnik do wojska, lecz nie brał udziału w żadnych walkach. Po przegranych osiadł we Lwowie, skąd zgarnęło go wraz z innymi literatami rosyjskie NKWD, umieszczając całą grupę w więzieniu za rzekome wszczynanie bójki, co tak naprawdę było zaplanowaną przez służby prowokacją. Przebywał w zamkniętych zakładach w Zamarstynowie, Saratowie i Ałma-Acie. Zwolniony na mocy układu Sikorski-Majski wszedł w szeregi armii Andersa. Pracował jako redaktor techniczny jerozolimskiego czasopisma „W drodze”, w którym również przedstawiał swoje teksty. Równolegle publikował kolejne tomiki poetyckie, początkowo pisane w duchu socjalistycznym jak: Dymy nad miastem (1927), Troska i pieśń (1932), Krzyk ostateczny (1938), z czasem zmieniające ostrze przeciwko Sowietom – Drzewo rozpaczające (1945). Powróciwszy do Polski stał się ulubieńcem władzy komunistycznej – otrzymał od nich willę, a w zamian pisał agitacyjne artykuły i poezję. Pomimo sympatii do propagowania stalinizmu, odmówił Bolesławowi Bierutowi napisania nowej wersji hymnu polskiego. W 1949 został nadany mu Order Sztandaru Pracy I klasy. W 1954 roku tragicznie zmarła ukochana córka poety, Joanna, zwana Anką. Jej śmierć poprzez zatruci gazem traktowana jest jak udana próba samobójcza. Sam Broniewski załamał się i trafił do szpitala psychiatrycznego. By poradzić sobie z bólem zadedykował ostatni zbiór Anka (1956) właśnie córce. Zmarł w wyniku raka krtani lutego 1962 roku w Warszawie.