Trzy po trzy – opracowanie

Trzy po trzy” to pamiętniki Aleksandra Fredry, spisane głównie w latach 1844–1846, obejmujące wspomnienia z dzieciństwa oraz okres służby wojskowej w latach 1809–1814, w tym czas przebywania autora w sztabie przybocznym Napoleona Bonaparte jako oficera ordynansowego. Utwór nie był pierwotnie przeznaczony do publikacji i miał pozostać rodzinną pamiątką rękopiśmienną, jednak za zgodą pisarza został wydany po jego śmierci – po raz pierwszy w 1877 roku na łamach „Gazety Polskiej”, a następnie w zbiorze „Dzieł” z 1880 roku. Pamiętniki mają charakter luźnych, nie zawsze chronologicznych wspomnień, w których Fredro opisuje kampanie napoleońskie, codzienność żołnierską, realia życia oficerskiego oraz liczne anegdoty, zachowując przy tym typowy dla siebie ironiczny, lekki i pełen humoru styl.

Utwór stanowi jednocześnie ważne świadectwo historyczne i osobistą refleksję autora nad doświadczeniem wojny oraz mitologią epoki. Fredro rozprawia się w nim z romantycznym wyobrażeniem Napoleona jako bohatera idealnego, ukazując go w sposób demitologizujący i pełen dystansu, co stanowi wyraźną polemikę z nurtami romantycznymi. Obok opisów bitew i trudów kampanii pojawiają się liczne dygresje dotyczące obyczajów, charakterów ludzkich oraz własnych przeżyć i przemyśleń pisarza. „Trzy po trzy” zajmuje szczególne miejsce w polskiej literaturze jako przykład pamiętnikarstwa łączącego wartość dokumentalną z kunsztem literackim i komizmem charakterystycznym dla twórczości Fredry.