Kubuś Fatalista i jego pan – motywy literackie
Denis Diderot jest dziś znany przede wszystkim jako autor powiastki filozoficznej zatytułowanej „Kubuś Fatalista i jego pan”. Dzieło to ukazuje nietypową relację między panem a sługą, tytułowym Kubusiem, który wierzy, że wszelkie wydarzenia w życiu zostały już z góry zaplanowane i zapisane. Odbywają oni razem podróż, w trakcie której Kubuś przedstawia panu liczne historie ze swojego życia. W dziele pojawiają się liczne ciekawe motywy literackie, które Diderot wykorzystał do zbudowania tej opowieści.
Spis treści
Motyw podróży
Podstawowym elementem dzieła jest motyw podróży, jaką odbywają razem Kubuś Fatalista i jego pan. Zmierzają oni do wsi, w której mieszka podopieczny pana, którego ten musiał uznać za swego syna z powodu pewnej intrygi. Podróż ta jest dla bohaterów, przede wszystkim dla Kubusia, doskonałą okazją do snucia opowieści o swoim życiu. W trakcie wyprawy spotykają oni także innych ludzi i poznają ich historie. Podróż ukazuje charaktery postaci, a także stanowi znakomitą okazję do przedstawienia ich poglądów filozoficznych na świat. Wiąże się ona również z rozmaitymi przygodami i trudami, takimi jak kradzież konia.
Motyw fatalizmu
W dziele pojawia się motyw fatalizmu, czyli postawy, jaką wobec świata prezentuje Kubuś. Uważa on bowiem, że wszystkie wydarzenia, które mają spotkać człowieka, zostały już wcześniej zaplanowane i zapisane. Cokolwiek się dzieje, właśnie tak było przeznaczone. Kubuś nie walczy zatem z losem, lecz całkowicie mu się poddaje, uznając, że tak ma być. Jeśli zostało zapisane, że żona go zdradzi, to jej zdrada stanowi część przeznaczenia. Kubuś nie próbuje zatem zmieniać otaczającego go świata.
Motyw pozycji społecznej
W dziele pojawia się motyw pozycji społecznej. Kubuś jest sługą, ale zachowuje się wobec swojego pana bardzo poufale, jakby byli sobie równi. Nawet protest pana nie zmienia tej sytuacji. Ukazane zostaje zatem zacieranie się granic między poszczególnymi klasami społecznymi, do którego powoli dochodzi na oczach czytelnika.
Motyw miłości
W dziele pojawia się motyw miłości, gdyż Kubuś opowiada panu o swoich miłosnych podbojach i różnych kontaktach z kobietami. Pojawia się też historia związku pewnego margrabiego ze szlachetnie urodzoną wdową. Miłość jest zatem wielokrotnie wspominana przez bohaterów i przybiera bardzo różnorodne oblicza.
Motyw zemsty
W dziele obecny jest motyw zemsty. Przykładowo pani de la Pommeraye mści się na margrabim za to, że przestał ją kochać, a pan Kubusia zabija swojego przyjaciela w ramach zemsty za intrygę, w którą ten wplątał go dla własnej korzyści. Zemsta stanowi zatem motywację wielu postaci.
Motyw opowieści
W dziele obecny jest motyw opowieści. Kubuś Fatalista snuje historię swojego życia, którą przerywają różne wydarzenia. Swoją opowieść przedstawia też gospodyni prowadząca gospodę, gdy chce zabawić gości.
Aktualizacja: 2026-06-14 15:08:25.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.