„Nowa Heloiza” (pełny tytuł: Julia, Nowa Heloiza, listy dwojga kochanków, mieszkańców małego miasteczka u stóp Alp) to powieść epistolograficzna Jeana-Jacques’a Rousseau, opublikowana w 1761 roku w Amsterdamie. Utwór, zaliczany do prozy sentymentalnej, przedstawia historię nieszczęśliwej miłości między młodą arystokratką Julią d’Étanges a jej nauczycielem, plebejuszem Saint-Preux. Ich uczucie, czyste i duchowe, nie może się spełnić z powodu różnic społecznych. Julia, zmuszona przez rodzinę, wychodzi za mąż za bogatego i cnotliwego barona de Wolmara, jednak więź emocjonalna z Saint-Preux nie zanika. Cała fabuła rozwija się poprzez listy bohaterów, ukazujące ich przeżycia, moralne rozterki i próbę pogodzenia miłości z obowiązkiem. Rousseau nawiązuje w ten sposób do średniowiecznej historii Abelarda i Heloizy, czyniąc z niej nowoczesną przypowieść o uczuciu, cnocie i wyrzeczeniu.
Powieść stanowi zarazem manifest filozoficzny i moralny autora, głoszący pochwałę naturalności, uczuć i wewnętrznej autentyczności w opozycji do sztuczności cywilizacji. Rousseau ukazuje konflikt między spontanicznym uczuciem a normami społecznymi, podkreślając, że prawdziwa moralność rodzi się z serca, a nie z konwenansu. Nowa Heloiza odniosła ogromny sukces – była jednym z najpoczytniejszych dzieł XVIII wieku i przyczyniła się do narodzin kultu wrażliwości charakterystycznego dla epoki sentymentalizmu. Zyskała też sławę „Biblii zakochanych”, a jej emocjonalny styl i pochwała natury wywarły wpływ na literaturę preromantyczną. Z uwagi na kontrowersyjny stosunek do religii i moralności utwór został wpisany do indeksu ksiąg zakazanych (1806).