„Wielki Gatsby” to powieść, której autorem jest Francis Scott Fitzgerald. Została ona po raz pierwszy wydana w 1925 roku. Opowiada historię tytułowego Gatsby’ego, która rozgrywa się w Nowym Jorku lat dwudziestych XX wieku, kiedy to rozwijała się tam przestępczość i panowała prohibicja.
Spis treści
Nick Carraway przeprowadza się do domku letniskowego, który leży niedaleko posiadłości jego kuzynki Daisy. Dowiaduje się, że jej mąż, Tom, zdradza ją z żoną mechanika, Myrtle. Sąsiadem narratora okazuje się Jay Gatsby, niezwykły bogacz, który nieustannie wyprawia niezwykłe przyjęcia. Przyciągają one towarzystwo z całej okolicy. Z czasem Nick również zostaje zaproszony do wzięcia w nich udziału i poznaje Gatsby’ego. Odkrywa, że on także walczył na froncie I wojny światowej. Nick poznaje też Jordan Baker, przyjaciółkę Daisy, która zna również Gatsby’ego. Z czasem Gatsby otwiera się przed Nickiem i przedstawia mu swoją historię życia. Okazuje się wywodzić z ubogiego domu, a majątek zyskał dzięki różnym interesom. Od lat jest też zakochany w Daisy, z którą łączył go romans. Gatsby ponownie spotyka się z nią dzięki Nickowi i ich uczucie odżywa.
Romans Gatsby’ego i Daisy zostaje odkryty, a po kłótni z Tomem kochankowie wracają do domu. Daisy przypadkiem potrąca autem Myrtle, a Gatsby chce wziąć winę na siebie. Ostatecznie Daisy godzi się z Tomem, a Gatsby pada ofiarą zemsty Wilsona, przekonanego, że to on był kochankiem i mordercą jego żony, Myrtle. Zostaje zabity, a wtedy okazuje się, że jego znajomi nie chcą nawet uczestniczyć w jego pogrzebie. Nick ostatecznie wyjeżdża z miasta.
Dzieło zaczyna się od rady ojca narratora, Nicka Carrawaya, by zawsze pamiętał o tym, że nie każdy zaczął życie z takimi możliwościami jak on. Z czasem zaczął marzyć o świecie pełnym moralnego ładu, był jednak tolerancyjny. Jay Gatsby okazał się jednak uosobieniem wszystkiego tego, czego Carraway nie znosi. Równocześnie przyznaje zaś, że w tym człowieku było coś wspaniałego. Wiosną roku 1920 bohater przybył na Wschód. Wówczas Nick Carraway wprowadza się do odrapanego domku letniskowego na West Egg, tuż obok rezydencji, która należała właśnie do Jaya Gatsby’ego. Po drugiej stronie było widać o wiele bardziej wytworne i eleganckie East Egg.
Carraway pojechał tam pewnego dnia na obiad do Buchananów, czyli do swojej dalekiej kuzynki Daisy i znajomego ze studiów, Toma, z którym po wojnie spędził dwa dni w Chicago. Daisy i Tom bardzo często się przeprowadzali. W trakcie odwiedzin Nick odkrył, że Tom bardzo zmienił się od czasów studenckich. Poznaje tam także Jordan Baker. Daisy zaczęła zagadywać kuzyna i opowiadać o swojej trzyletniej córce. Nick opowiada o swojej pracy jako makler giełdowy w mało znanej firmie. Daisy zaczyna także dyskretnie sugerować kuzynowi, że jej małżeństwo nie jest szczęśliwe, a Nick dowiaduje się, że Tom zdradza żonę. Ma on bowiem kochankę w Nowym Jorku, która dzwoni do niego w trakcie obiadu. Daisy wykłada kuzynowi swoje poglądy na temat świata i miejsca kobiet w nim. Chce też wyswatać kuzyna z Jordan. Pyta go też o domniemane zaręczyny. Nick wraca do domu i natyka się na Gatsby’ego.
Nickowi udaje się poznać kochankę Toma. To niejaka Myrtle, żona mechanika. Wszyscy znajomi Toma doskonale zdawali sobie z tego sprawę, on pokazywał się z nią bowiem w kawiarniach. Nick pewnego popołudnia jechał z Tomem, a ten nagle zaparkował samochód i uznał, że czas, by kuzyn jego żony poznał jego kochankę. Nick podejrzewa, że Tom jest pijany. Idą zatem do warsztatu mechanika, ubogiego i pustego. Tom zagaduje do pana Wilsona. Wtedy z kantorka wyszła około trzydziestoletnia, nieco tęga kobieta. Wydawała się Nickowi bardzo zmysłowa.
Tom umawia się z Myrtle, po czym razem z Nickiem odjeżdża, by czekać na nią w wybranym miejscu. Jej mąż jest przekonany, że Myrtle jedzie do swojej siostry. Wszyscy razem jadą do Nowego Jorku, gdzie spędzają popołudnie w ich mieszkaniu i zapraszają tam znajomych. Tom wcześniej kupuje też swojej kochance szczeniaka. Do mieszkania przychodzi siostra Myrtle, Katarzyna, pan McKee, a także jego żona. Rozmawiają o zdjęciach, a potem pytają Nicka o to, gdzie mieszka. W rozmowie zostaje wspomniany Gatsby i przyjęcia, które wyprawia on w swojej rezydencji. Nick i siostra Myrtle rozmawiają jeszcze o małżeństwach kochanków i przyszłości, jaka ich czeka. Tom nie cierpi swojej żony, a Myrtle nie cierpi swojego męża. Katarzyna sugeruje, że rozwód byłby tu rozwiązaniem. Katarzyna przypomina też Myrtle, że nikt jej nie zmuszał do poślubienia Wilsona. Myrtle opowiada historię swojego pierwszego spotkania z Tomem. Myrtle i Tom następnie kłócą się o Daisy, a mężczyzna uderza swoją kochankę. Nick opuszcza mieszkanie.
W czasie letnich nocy z domu sąsiada Nicka niosła się muzyka prosto do jego domku. Nick obserwuje piątkowe dostawy jedzenia i napojów niezbędnych do wyprawienia przyjęcia i to, jak w poniedziałki resztki opuszczały rezydencję. Widzi też dekoratorów, orkiestrę i przybywających gości. Wreszcie sam Nick także otrzymuje zaproszenie na przyjęcie Gatsby’ego. Jest jednym z nielicznych oficjalnie zaproszonych gości, gdyż inni po prostu tam przychodzą. Liścik przyniósł Nickowi szofer w liberii. Udał się zatem do posiadłości, gdzie czuje się obco i zaraz po przyjściu próbuje odszukać gospodarza, ale zamiast tego trafia na Jordan, którą poznał podczas obiadu u kuzynki. Poznaje również niejaką Lucyllę. Dyskutują na temat Gatsby’ego i jego podejścia do ludzi. Pojawiają się też plotki i domysły na temat pochodzenia gospodarza. Ludzie mówią, że Gatsby kiedyś zabił człowieka. Lucylla stwierdza, że był on niemieckim szpiegiem w czasie wojny. Inna dziewczyna mówi, że Gatsby podczas wojny służył w amerykańskiej armii.
Po kolacji Jordan chciała odszukać gospodarza. Jeden z gości z zaskoczeniem odkrywa, że książki Gatsby’ego nie są tekturową dekoracją. W pewnym momencie Nick zauważa mężczyznę, którego kojarzy z czasów wojny, i wdaje się z nim w rozmowę. Wspominają swoje przeżycia z frontu we Francji. Mężczyzna wyznaje, że kupił hydroplan i pragnie go wypróbować, zaprasza więc Nicka na lot. Mężczyzna nagle wyznaje, że to on jest Gatsbym. Kontynuują dalej rozmowę, a potem gospodarz znika. Następnie zaś przez lokaja Gatsby prosi do siebie Baker. Po pewnym czasie Jordan i Gatsby wracają do towarzystwa. Kobieta obiecała wcześniej, że nikomu nie zdradzi przebiegu ich rozmowy. Gatsby przypomina Nickowi o ich umówionym locie hydroplanem. Ktoś z gości rozbija samochód. Po przyjęciu Nick wraca do pracy, która pochłania go bez reszty. Rodzi się w nim także sympatia do Nowego Jorku. Przez pewien czas nie widuje się z Jordan, ale potem znów ją spotyka. Nick dużo rozmyśla na temat mistrzyni golfa.
W niedzielny poranek towarzystwo znowu zbiera się w rezydencji Gatsby’ego. Nick rozmyśla o tym, jak wiele osób się tam pojawia i kim one są. Pojawia się tam wiele znanych w okolicy nazwisk. Któregoś lipcowego dnia Gatsby przyjeżdża samochodem po Nicka, by zabrać go na lunch. Nick podziwia jego wóz. W trakcie spotkania Gatsby próbuje się dowiedzieć, co Nick o nim myśli, i zaczyna mu przedstawiać historię swojego życia. Wyznaje, że jest synem bogatych ludzi ze Środkowego Zachodu, z San Francisco. Pieniądze otrzymał w spadku po bogatych krewnych. W czasie wojny Gatsby świadomie szukał śmierci i ryzyka. Został nawet odznaczony za swoje dokonania. Gatsby wie też, że Nick jest umówiony z Jordan, zatem informuje go, że to właśnie od niej po południu ma się dowiedzieć czegoś istotnego. Potem razem wracają do miasta samochodem. Podczas lunchu z Gatsbym Nick poznaje też jego przyjaciela, czyli Wolfshiema. Opowiada on o lokalu, w którym lubi bywać. Gatsby rozmawia z Nickiem o tajemnicach. Nagle pojawia się w lokalu także Tom, a Gatsby dziwnie na niego reaguje.
Jordan postanawia opowiedzieć Nickowi historię Daisy. Jako młoda dziewczyna zakochała się ona w oficerze, którym był Gatsby. On jednak wyjechał, a Daisy nie chciała nikogo innego, jednak niespodziewanie wyszła za Buchanana. Dzień przed ich ślubem przyszedł do niej list. Z tego powodu Daisy się upiła i chciała odwołać ślub, potem jednak wycofała się z tego pomysłu. Niestety już kilka miesięcy po ślubie doszło do niej, że Tom ją zdradza, a tymczasem Gatsby wybrał i kupił taki dom, by być blisko swojej ukochanej. Huczne przyjęcia organizował dlatego, że miał nadzieję, iż pewnego dnia pojawi się ona na jednym z nich. Nie zadziałało to, zatem dowiedział się, że Daisy przyjaźni się z Jordan. To właśnie przez nią poprosił Nicka o to, by ten zaprosił do siebie swoją kuzynkę. To dawało mu okazję do niezobowiązującego spotkania. Nick przytula Jordan.
Nick wraca do domu i obawia się, że budynek płonie. Jednak był to efekt oświetlenia całego domu Gatsby’ego. Ten proponuje Nickowi swoje towarzystwo, ale pora jest już późna. Nick zdradza, że rozmawiał już z Jordan. Uzgadniają termin spotkania z Daisy. Gatsby orientuje się, że Nick nie zarabia zbyt dużo, zatem proponuje mu nową posadę. Nick jednak mu odmawia. Kolejnego dnia zaprasza swoją kuzynkę na herbatę i prosi ją, by ta przyszła bez męża. Gatsby wysyła człowieka do pielęgnacji trawnika Nicka, który jest zaniedbany. W dniu spotkania pada deszcz. Gatsby jest bardzo nerwowy i ciągle sprawdza zegarek, ale wtedy słychać nadjeżdżający samochód. Pojawia się Daisy i chce się dowiedzieć, czemu miała przybyć sama. W domu czeka Gatsby blady jak śmierć. Daisy nienaturalnie spokojnie się z nim wita. Spotkanie jest niezręczne, Daisy i Gatsby rzucają zaledwie bardzo ogólne uwagi. Carraway postanawia dać im przestrzeń, zatem wychodzi na pół godziny z domu. Zapewnia gościa, że jego kuzynka jest po prostu zmieszana sytuacją. Nick wraca do domu i robi przy tym sporo hałasu, by ostrzec gości przed swoim powrotem. Gatsby chce zabrać Nicka i Daisy do siebie, by pokazać kobiecie dom. Przyznaje się też, że odziedziczone pieniądze stracił w wielkim krachu, zatem musiał na swój majątek zarobić. Idą razem do domu Gatsby’ego i go zwiedzają. Daisy płacze i tłumaczy to pięknymi koszulami, jakie pokazuje im Gatsby. Znów zaczyna padać deszcz, co uniemożliwia dalsze zwiedzanie. Spotkanie dobiega końca.
Któregoś dnia u Gatsby’ego pojawia się pewien młody i ambitny reporter z Nowego Jorku. Przyszedł on zweryfikować pewne plotki i sprawdzić je u samego źródła. Okazało się, że prawdziwe nazwisko Gatsby’ego to James Gatz, który pochodzi z Północnej Dakoty. Nazwisko zmienił jednak w wieku siedemnastu lat. Któregoś razu ujrzał, jak Dan Cody zarzuca kotwicę swoim jachtem na zdradliwej mieliźnie, a Gatz pomógł mu uniknąć niebezpieczeństwa. Gatz przez długi czas próbował się wyrwać z rodzinnej farmy, na której źle się wiodło jego rodzicom. Cody szybko się zorientował, że chłopak jest bystry i ambitny, zatem zabrał go ze sobą na statek i dał mu pracę. To właśnie po nim Gatsby odziedziczył swój wielki majątek. Gatsby zdradza to wszystko Nickowi.
Przez pewien czas Nick nie widywał Gatsby’ego. Wybrał się jednak do niego którejś niedzieli, a do rezydencji przybyli także konno Tom i jacyś jego znajomi. Gatsby przyjmuje ich uprzejmie i przyznaje, że zna żonę Toma. Znajoma Toma proponuje, że wszyscy zjawią się na najbliższym przyjęciu. Pani Sloane zaprasza wszystkich na kolację u siebie. Tom zastanawia się, gdzie Gatsby poznał Daisy.
Zaniepokojony Tom wraz z żoną idzie na przyjęcie w rezydencji Gatsby’ego. Tego dnia gospodarz po raz pierwszy tańczy na swoim przyjęciu, gdyż chodzi tu o taniec z Daisy. Potem spędzają nieco czasu na osobności w ogrodzie. Rezydencja i przyjęcie jednak prawdziwie przerażają Daisy, która źle się czuje w tym miejscu. Postanawia zatem wrócić do domu. Tom próbuje wypytać Nicka, kim właściwie jest Gatsby, ale ten nie zdradza tajemnic sąsiada. Gatsby po odjeździe Daisy dochodzi do wniosku, że przyjęcie nie podobało się jego ukochanej i nie bawiła się na nim dobrze. Przypomina sobie, że w dawnych czasach nic ich nie dzieliło i rozumieli się naprawdę dobrze. Chce jednak zrobić wszystko, by między nimi było jak dawniej. Ma też nadzieję, że Daisy powie mężowi, że go nie kocha, i wtedy będzie mogła być razem z nim.
Przyjęcia nagle przestają być wyprawiane w rezydencji. Nick próbuje go odwiedzić i dowiaduje się, że tydzień wcześniej Gatsby niespodziewanie zwolnił całą służbę. Nick dowiaduje się, że to z powodu częstych wizyt Daisy w domu Gatsby’ego. Pewnego dnia panuje straszny upał, a wtedy Gatsby i Nick jadą razem na lunch do domu Daisy. Jest tam także Jordan. Tom najprawdopodobniej widuje się w tym czasie z kochanką, według Jordan, ale te plotki szybko zostają zweryfikowane, gdy Tom wchodzi do salonu i wita Gatsby’ego. Gatsby poznaje córkę Daisy. Tom chce pokazać gościowi ich dom. Daisy cierpi z powodu upału i chce jechać do miasta. Wtedy też Tom orientuje się, że Daisy ma romans z Gatsbym.
Odbywa się wycieczka do miasta, a Tom i Gatsby wymieniają się samochodami. Zatrzymują się na stacji, gdzie Tom dowiaduje się, że Wilson zamierza przeprowadzić się wraz z Myrtle. Tracił zatem równocześnie żonę i kochankę. W mieście wynajmują sobie salon w hotelu Plaza. Tom zaczyna tam atakować Gatsby’ego, drąży temat jego przeszłości. Tom wreszcie otwarcie atakuje go też w sprawie romansu z Daisy i pyta, na co Gatsby pozwala sobie w jego domu. Daisy próbuje łagodzić sytuację. Gatsby oznajmia Tomowi, że jego żona nigdy go nie kochała. Dochodzi do kłótni, a Tom przyznaje się do swoich zdrad. Daisy przyznaje ostatecznie, że kochała obu mężczyzn. Kobieta sprawia wrażenie, jakby wcale nie chciała zmienić sytuacji, w jakiej się we trójkę znaleźli. Gatsby upiera się jednak, że Daisy od niego odejdzie. Tom ujawnia, że Gatsby zajmuje się nielegalną sprzedażą alkoholu. Tom każe Daisy wracać do domu z Gatsbym. Nick wraca kabrioletem ze zdenerwowanym Tomem.
W międzyczasie Wilson zamyka swoją żonę na strychu. Potem sąsiad słyszy, jak dochodzi między nimi do kłótni. Następnie sąsiad widzi, jak jedzie jakiś jasnozielony samochód. Drugi samochód zatrzymał się z kolei niedaleko miejsca, w którym leżała martwa Myrtle. Nick, Jordan i Tom zbliżyli się do tego miejsca, nieświadomi przebiegu wypadków. Okazuje się, że Myrtle uciekła z domu i natychmiast została potrącona na ulicy przez wóz. Kierowca samochodu jednak się nie zatrzymał, by jej pomóc. Tom jest wstrząśnięty śmiercią kochanki. Policjanci próbują zebrać relacje świadków, a jeden z nich mówi, że Myrtle potrącił żółty samochód, czyli ten, którym jechał Gatsby wraz z Daisy. Pod domem Buchananów Nick spotyka swego sąsiada, dowiaduje się od niego, że to Daisy prowadziła auto. Próbowała wyminąć Myrtle, ale jej się to nie udało. Gatsby chciał się zatrzymać, ale Daisy nie hamowała. Gatsby planuje jednak wziąć jej winę na siebie. Nick obserwuje Buchananów w oknie i zaczyna rozumieć, że doszli oni do porozumienia. Donosi Gatsby’emu, że Daisy nie dzieje się krzywda.
Nick nie może spać przez całą noc, a rano próbuje iść do Gatsby’ego, by z nim porozmawiać. Okazało się, że sąsiad całą noc czekał na znak od Daisy, ale ten nie nadszedł. Nick radzi Gatsby’emu, by ten gdzieś wyjechał, gdyż jego wóz zostanie szybko rozpoznany. On chce jednak czekać na decyzję ukochanej. Mężczyzna zdradza mu też, jak narodziła się miłość między Daisy i Gatsbym. Opowiada też więcej o swojej młodości spędzonej u boku Dana Cody’ego. Gatsby bywał w domu Daisy wraz z oficerami. Był wówczas młody, biedny i nie miał pozycji w towarzystwie, zatem zdawał sobie sprawę, że nie ma szans u Daisy. Mimo to zbliżył się do niej. Potem jednak Daisy znów zaczęła bywać w towarzystwie, aż wreszcie poznała Toma i została jego żoną. Gatsby wciąż rozważał, że Daisy naprawdę kochała męża. Gatsby mówi, że przez całe lato nie korzystał z basenu.
Jordan odwiedza Nicka, a ten próbuje dodzwonić się do Gatsby’ego. W tym czasie w swoim warsztacie Wilson powoli dochodzi do wniosku, że Myrtle musiał zabić jej kochanek. Inni tłumaczą mu, że był to wypadek, ale on nie wierzy. Potem zaczął mówić o żółtym samochodzie, aż wreszcie ruszył na poszukiwania auta w okolicy. Wreszcie zaczął mówić już tylko o Gatsbym. Nick później odwiedza rezydencję i znajduje tam martwego Gatsby’ego w basenie. Wilson także umiera, popełnia samobójstwo.
Okazuje się, że to Wilson zamordował Gatsby’ego, przekonany, że był on kochankiem jego żony. To na Nicka spada odpowiedzialność za zorganizowanie pogrzebu Gatsby’ego. Szybko okazuje się, że to problematyczne, Gatsby bowiem miał wielu znajomych, ale niewielu przyjaciół, którzy chcieli go pożegnać. Nick dzwoni do nich i spotyka się z odmową. W tym czasie Tom i Daisy wyjeżdżają z domu bez pożegnania. Niespodziewanie przyjeżdża ojciec zmarłego Gatsby’ego. Jest dumny z syna, że udało mu się dotrzeć w życiu tak daleko. Nie chce też pochować syna w rodzinnych stronach, gdyż nie miały one dla niego tak dużego znaczenia. Nadchodzi dzień pogrzebu, w którym bierze udział tylko Nick, Gatz i służba z rezydencji. Niespodziewanie dociera tam też Pan Sowie Oczy. Mężczyzna jest zszokowany tym, że na przyjęciach u Gatsby’ego widywał tak wiele osób, ale żadna z nich nie postanowiła pojawić się na pogrzebie.
Nick postanawia wyjechać, ale zanim to robi, zrywa jeszcze swoją znajomość z Jordan. Udaje mu się także spotkać Toma. W trakcie rozmowy z nim dowiaduje się, że to właśnie Tom zdradził Wilsonowi, kto był kierowcą żółtego auta, które potrąciło Myrtle. Nick w ostatni dzień przed wyjazdem odwiedza jeszcze posiadłość Gatsby’ego i rozmyśla tam o tym, czym właściwie jest pogoń za marzeniami i o tym, jak Gatsby nieustannie wierzył w przyszłość, która jedynie mu się wymykała każdego kolejnego dnia.
Aktualizacja: 2026-02-07 06:17:55.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.