„Emilia Galotti” to dramat w pięciu aktach, którego autorem jest niemiecki pisarz i dramaturg Gotthold Ephraim Lessing. W dziele ukazano konflikt między wolnością jednostki a tyranią władzy.
Spis treści
Dramat przedstawia tragiczną historię młodej kobiety, której szczęście zostaje zniszczone przez namiętność księcia Gwastalli. Władca zakochuje się w Emilii, choć dziewczyna ma poślubić hrabiego Appianiego. Gdy dowiaduje się o planowanym ślubie, pozwala Marinellemu działać, aby powstrzymał małżeństwo. Szambelan bez powodzenia próbuje wysłać Appianiego z misją, a następnie organizuje napad na orszak weselny. Podczas zasadzki hrabia ginie, natomiast Emilia i jej matka Klaudia zostają sprowadzone do zamku w Dosalo. Książę udaje opiekuna, lecz Klaudia szybko rozpoznaje w tych wydarzeniach podstęp. Hrabina Orsina, dawna kochanka władcy, również odkrywa prawdę i przekazuje Odoardowi Galottiemu sztylet, zachęcając go do zemsty. Ojciec Emilii pragnie przede wszystkim ocalić córkę, ale książę i Marinelli próbują odłączyć ją od rodziny i umieścić w domu rodu Grimaldich. Emilia obawia się nie tylko przemocy, lecz także własnej słabości i tego, że mogłaby ulec uwodzeniu. Prosi ojca, by uratował jej niewinność. Odoardo przebija córkę sztyletem. Umierająca Emilia dziękuje mu, a ojciec przyznaje się do czynu. Książę obarcza winą Marinellego, lecz sam również odpowiada za tragedię.
Książę przegląda prośby, lecz imię Emilia przypomina mu Emilię Galotti i odbiera spokój. Poleca sprowadzić Marinellego, lekceważy list Orsiny i przyjmuje malarza Contiego.
Conti przynosi zamówiony portret Orsiny oraz drugi, niespodziewany obraz. Po krótkiej rozmowie o pracy artysty wychodzi po płótna.
Książę zastanawia się, czy portret przywróci jego dawne uczucie do Orsiny.
Książę krytykuje portret Orsiny, zbyt pochlebny dla modelki. Gdy Conti odsłania podobiznę Emilii, władca zachwyca się jej urodą. Kupuje oba obrazy, zatrzymuje portret dziewczyny i pozwala malarzowi zażądać dowolnej zapłaty.
Książę przemawia do wizerunku Emilii i marzy o zdobyciu jej za każdą cenę. Ukrywa obraz przed Marinellim.
Marinelli mówi o cierpieniu Orsiny i planowanym ślubie Appianiego. Gdy wyjawia, że narzeczoną jest Emilia, książę przyznaje się do miłości i daje mu swobodę działania. Szambelan chce wysłać hrabiego jako posła do Massy, a księciu radzi udać się do Dosalo, położonego przy drodze do Sabionetty.
Książę boi się niepowodzenia planu. Przypomina sobie, że Emilia bywa rano na mszy u dominikanów, i postanawia z nią porozmawiać.
Camillo Rota przynosi dokumenty i wyrok śmierci. Rozkojarzony książę chce podpisać go bez namysłu, lecz radca ukrywa pismo i odkłada sprawę.
Klaudia dowiaduje się od Pirra, że niespodziewanie przyjechał Odoardo.
Odoardo przybywa przed ślubem córki, lecz Emilia jest na mszy. Niepokoi się, że poszła sama, po czym odchodzi z żoną.
Pirra odwiedza bandyta Angelo, jego dawny wspólnik. Wręcza mu pieniądze za wcześniejszy napad i wypytuje o podróż weselną. Dowiaduje się, że Emilia, Klaudia i Appiani pojadą jednym powozem z niewielką ochroną. Zapowiada porwanie dziewczyny i groźbą zmusza Pirra do milczenia.
Odoardo chwali Appianiego, który po ślubie chce żyć z Emilią na wsi. Gdy Klaudia wspomina zainteresowanie księcia ich córką, mąż oskarża ją o próżność i brak rozwagi. Rozgniewany odjeżdża do hrabiego.
Klaudia uznaje podejrzliwość męża za przesadną, ale zaczyna martwić się nieobecnością Emilii. Dziewczyna wpada do domu przerażona.
Emilia opowiada, że podczas mszy książę stanął za nią, wyznał jej miłość i narzekał na jej ślub. W przedsionku chwycił ją za rękę, a ona w oszołomieniu nie pamięta własnych odpowiedzi. Chce powiedzieć o tym Appianiemu, lecz matka przedstawia słowa księcia jako dworską galanterię i nakazuje jej milczenie.
Appiani wita narzeczoną, wychwala Odoarda i cieszy się na myśl o małżeństwie, choć jest niespokojny. Emilia wybiera skromną suknię podobną do tej, w której zobaczył ją po raz pierwszy. Wspomina sen o klejnotach zmieniających się w perły oznaczające łzy i odchodzi, aby się przebrać.
Appiani przyznaje Klaudii, że dręczą go złe przeczucia. Przyjaciele namówili go, aby przed ślubem zawiadomił księcia o małżeństwie.
Pirro oznajmia przybycie Marinellego. Szambelan prosi o rozmowę z Appianim, a Klaudia wychodzi.
Marinelli przekazuje hrabiemu rozkaz natychmiastowego wyjazdu do Massy jako książęcego posła. Appiani odmawia z powodu ślubu. Szambelan lekceważy jego plany i proponuje odłożenie ceremonii. Dochodzi do kłótni: Appiani obraża Marinellego, który żąda satysfakcji i zapowiada pojedynek.
Appiani uspokaja Klaudię, oznajmia, że nie musi jechać do księcia, i postanawia przyspieszyć wyjazd.
W Dosalo Marinelli mówi księciu o odmowie Appianiego. Ujawnia przygotowany napad: ludzie Angela mają udawać rozbójników, a Battista ma wystąpić jako wybawca i sprowadzić Emilię do zamku. Rozlegają się strzały. Książę jest zaskoczony, lecz wcześniej dał szambelanowi swobodę działania.
Angelo donosi, że zasadzka się udała. Appiani zastrzelił jednego napastnika, po czym sam został śmiertelnie trafiony. Bandyta bierze zapłatę i ucieka, a Marinelli chce mieć pewność, że hrabia nie żyje.
Książę widzi nadchodzącą Emilię i lęka się skutków zbrodni. Marinelli liczy, że książę zdoła ją uwieść, lecz władca pamięta jej przerażenie w kościele i poleca szambelanowi przyjąć dziewczynę.
Battista przyprowadza Emilię, która sądzi, że uratowano ją przed rozbójnikami. Pyta o matkę i narzeczonego oraz chce wrócić na miejsce napadu. Marinelli uspokaja ją i wyjawia, że znajduje się w letniej rezydencji księcia.
Książę zapewnia Emilię, że jej bliscy są w pobliżu. Prosi o wybaczenie za zachowanie w kościele, obiecuje posłuszeństwo jej woli i prowadzi ją do sąsiedniego pokoju. Marinelli pilnuje, by nikt im nie przeszkodził.
Battista ostrzega, że Klaudia odnalazła ślad córki i zbliża się do zamku. Marinelli postanawia ją wpuścić, licząc, że zainteresowanie księcia może jej pochlebiać.
Klaudia rozpoznaje Battistę jako człowieka, który wyniósł Emilię z powozu. Domaga się spotkania z córką, a sługa wskazuje Marinellego.
Klaudia kojarzy napad z wizytą szambelana. Wyjawia, że umierający Appiani wypowiedział jego nazwisko oskarżycielskim tonem. Gdy słyszy, że przy Emilii jest książę, rozumie podstęp, nazywa Marinellego mordercą i stręczycielem, po czym biegnie do córki.
Książę dowiaduje się o śmierci Appianiego i oskarża Marinellego o wykroczenie poza ustalony plan. Szambelan zrzuca winę na przypadek oraz na władcę, który rano ujawnił Emilii swoje uczucia i wzbudził podejrzenia. Książę obawia się, że świat uzna ich za sprawców zabójstwa.
Battista zapowiada przyjazd Orsiny. Książę nie chce jej widzieć, ukrywa się w gabinecie i poleca Marinellemu skłonić ją do odjazdu.
Orsina sądzi, że książę przybył do Dosalo na jej zaproszenie. Gdy dowiaduje się, że nie przeczytał listu i nie chce z nią rozmawiać, przechodzi od rozpaczy do szyderstwa.
Książę pojawia się na chwilę, oznajmia, że jest zajęty i nie jest sam, po czym chłodno odprawia Orsinę.
Marinelli wyjawia Orsinie, że w zamku są Emilia i jej matka, a Appiani został zabity. Hrabina łączy to z porannym spotkaniem księcia z Emilią, oskarża władcę o morderstwo i zapowiada ujawnienie zbrodni.
Do zamku przybywa Odoardo, zaalarmowany przez sługę. Marinelli zapewnia go, że żona i córka są bezpieczne, po czym idzie zapowiedzieć jego obecność, a Orsinę przedstawia jako obłąkaną.
Orsina mówi Odoardowi, że Appiani został zabity, a Emilia znalazła się w rękach księcia. Ojciec odrzuca podejrzenie o dobrowolny udział córki, lecz rozumie, że doszło do porwania i spisku. Orsina wręcza mu sztylet i zachęca do zemsty.
Klaudia potwierdza śmierć Appianiego, rozmowę księcia z Emilią i niewinność córki. Odoardo poleca żonie odjechać z Orsiną do miasta i przysłać powóz. Sam pozostaje, aby zabrać Emilię.
Marinelli przewiduje, że Odoardo podporządkuje się księciu. Władca obawia się jednak, że ojciec zabierze córkę na wieś lub zamknie ją w klasztorze. Szambelan twierdzi, że temu zapobiegnie.
Odoardo odzyskuje panowanie nad sobą i rezygnuje z zemsty. Chce przede wszystkim ocalić córkę oraz odebrać księciu możliwość korzystania z owoców zbrodni.
Ojciec oznajmia Marinellemu, że Klaudia odjechała, a Emilia ma pojechać z nim. Szambelan sprzeciwia się i zapowiada decyzję księcia.
Odoardo oburza się na próbę odebrania mu władzy nad córką, lecz zmusza się do zachowania spokoju.
Książę początkowo pozwala Odoardowi zabrać Emilię. Marinelli wysuwa podejrzenie, że Appianiego zabił rywal cieszący się względami dziewczyny, dlatego trzeba ją przesłuchać i odłączyć od rodziców. Władca chce umieścić Emilię u kanclerza Grimaldiego, w domu znanym Odoardowi z rozwiązłych zabaw. Ojciec pozornie się zgadza i prosi o rozmowę z córką w cztery oczy.
Odoardo waha się, czy Emilia jest niewinna i czy potrafi dokonać czynu, który zaczął rozważać. Chce odejść, lecz nadchodzi córka.
Emilia dowiaduje się o śmierci Appianiego oraz planie rozłączenia jej z rodzicami i wysłania do Grimaldich. Błaga o ratunek. Nie boi się przemocy, lecz własnej młodości i możliwości ulegnięcia uwodzeniu. Żąda sztyletu i próbuje się zabić. Powstrzymana przypomina ojcu historię córki zabitej dla ocalenia od hańby. Odoardo przebija Emilię, która dziękuje mu za ochronę niewinności.
Książę i Marinelli zastają umierającą Emilię. Dziewczyna próbuje wziąć winę na siebie, lecz Odoardo przyznaje się, oddaje się w ręce sprawiedliwości i zapowiada spotkanie z księciem przed sądem Boga. Władca wypędza Marinellego, obarczając go odpowiedzialnością za tragedię.
Aktualizacja: 2026-08-05 21:04:23.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.