„Wyzwolenie” to dramat Stanisława Wyspiańskiego w trzech aktach, napisany w 1902 roku i wystawiony po raz pierwszy w 1903 roku w Teatrze Miejskim w Krakowie. Utwór ma charakter teatru w teatrze i rozgrywa się na scenie teatralnej oraz w symbolicznej przestrzeni narodowej wyobraźni. Główną postacią dramatu jest Konrad – wyraźnie nawiązujący do romantycznego bohatera Dziadów Adama Mickiewicza – który podejmuje walkę o duchowe i intelektualne wyzwolenie narodu polskiego. Dramat stanowi jednocześnie rozrachunek z tradycją romantyczną: Wyspiański wykorzystuje jej symbole, mity i język, ale poddaje je krytyce, ukazując ich skostnienie i niezdolność do realnego działania w nowych warunkach historycznych.
Treścią Wyzwolenia jest wielogłosowa debata nad polskością, historią, rolą sztuki, Kościoła i elit społecznych. Kolejne postacie i maski symbolizują różne postawy ideowe: konserwatyzm, demokratyczny frazes, mesjanizm religijny, pusty patriotyzm, estetyzm oraz bezrefleksyjne trwanie w romantycznych mitach. Konrad stopniowo odrzuca poezję jako narzędzie zniewolenia ducha i domaga się czynu, świadomości oraz odpowiedzialności. Kulminacją dramatu jest scena w katedrze wawelskiej, gdzie Konrad przeciwstawia się Geniuszowi – symbolowi fałszywego wyzwolenia przez cierpienie i śmierć – i ogłasza zwycięstwo nad poezją-tyranem. Wyzwolenie uchodzi za jedno z najważniejszych dzieł polskiego modernizmu i dramatu symbolicznego, stanowiące programowy manifest myśli Wyspiańskiego o potrzebie odnowy narodowej świadomości.