„Róża” Stefana Żeromskiego to dramat niesceniczny wydany w 1909 roku pod pseudonimem Józef Katerla. Utwór powstał jako refleksja autora nad rewolucją 1905 roku i konfliktem między radykalizmem a patriotycznym idealizmem. Żeromski podejmuje próbę sformułowania własnej odpowiedzi na pytania o sens walki zbrojnej, konieczność reform społecznych i drogę do odzyskania niepodległości. Symboliczny tytuł – róża – zostaje wpleciony w tekst w wielu znaczeniach: jako symbol piękna, miłości, niewinności, ale też męczeństwa i narodowej chwały. Autor postuluje, by stała się znakiem sławy w wolnej Polsce. Motyw róży pojawia się m.in. w wizji miłości, w kostiumie kobiecej postaci czy w finale, gdy śmierć głównego bohatera następuje pośród dzikich róż. Prolog i epilog nadają utworowi charakter alegoryczny, a sama konstrukcja dramatu przypomina misterium patriotyczne.
Akcja utworu rozgrywa się po upadku rewolucji i toczy się w wielu miejscach: od Cytadeli Warszawskiej, przez hale fabryczne, aż po alpejskie krajobrazy. Centralną postacią jest Jan Czarowic – idealista i rewolucjonista, który porzuca życie ziemianina dla walki o wolność. Obok niego pojawiają się postaci symboliczne i tragiczne, jak Bożyszcze, Zagozda czy zdradziecki Anzelm. W utworze pojawia się też narzeczona jego brata, Krystyna, która wspiera go w ucieczce i zdradza narzeczonego. Przestrzeń fabularna oraz głębokie konflikty ideowe – między zdradą a wiernością, walką a kompromisem, idealizmem a praktycznością – tworzą z „Róży” dramat moralny i polityczny. Żeromski nie daje jednoznacznych odpowiedzi, lecz kreśli dramatyczny obraz społeczeństwa rozbitego między przemocą rewolucji a potrzebą narodowego pojednania.