„Hrabia Monte Christo” (fr. „Le Comte de Monte-Cristo”) to powieść przygodowa autorstwa Aleksandra Dumasa, opublikowana po raz pierwszy w latach 1844–1845 w formie odcinków w dzienniku „Journal des débats”. Utwór powstał we współpracy z historykiem Auguste’em Maquetem i uchodzi za jedno z najważniejszych dzieł w dorobku francuskiego pisarza. Akcja powieści rozgrywa się w latach 1815–1838 w wielu miejscach Europy, m.in. w Marsylii, Paryżu, Rzymie oraz na wyspie Monte Christo, a także w twierdzy d’If. Inspiracją dla autora była autentyczna historia François Picauda, niesłusznie uwięzionego człowieka, który po odzyskaniu wolności dokonał zemsty na swoich wrogach. Motyw ten Dumas rozwinął, tworząc rozbudowaną opowieść o zdradzie, niesprawiedliwości oraz dążeniu do sprawiedliwości.
Głównym bohaterem powieści jest młody marynarz Edmund Dantès, który tuż przed ślubem z ukochaną Mercedes zostaje niesłusznie oskarżony o udział w spisku bonapartystów. W wyniku intrygi zazdrosnych wrogów – Fernanda Mondego, Danglarsa oraz prokuratora de Villeforta – trafia do więzienia w zamku d’If, gdzie spędza czternaście lat. W więzieniu poznaje uczonego księdza Farię, który przekazuje mu wiedzę oraz zdradza tajemnicę ogromnego skarbu ukrytego na wyspie Monte Christo. Po ucieczce z więzienia Dantès odnajduje skarb i przyjmuje nową tożsamość – hrabiego Monte Christo. Jako niezwykle bogaty arystokrata powraca do społeczeństwa i rozpoczyna starannie zaplanowaną zemstę na ludziach odpowiedzialnych za swoje nieszczęście.
Powieść przedstawia skomplikowaną historię odwetu, w której bohater doprowadza swoich wrogów do upadku moralnego, finansowego i społecznego. Jednocześnie pomaga osobom niewinnym, między innymi rodzinie Morrelów czy zakochanym Walentynie de Villefort i Maksymilianowi Morrelowi. Postać Monte Christo jest ukazana jako bohater niezwykły, obdarzony ogromną wiedzą, bogactwem i determinacją, który uważa się za narzędzie sprawiedliwości. Utwór łączy elementy powieści przygodowej, sensacyjnej i historycznej, a jego tematyka dotyczy przede wszystkim zemsty, sprawiedliwości, przemiany człowieka oraz wpływu losu na ludzkie życie. „Hrabia Monte Christo” od momentu publikacji cieszy się ogromną popularnością i należy do najbardziej znanych powieści literatury światowej, wielokrotnie adaptowanej w filmie, teatrze i telewizji.