Cesarz to książka Ryszard Kapuściński, wydana po raz pierwszy w 1978 roku przez Spółdzielnię Wydawniczą „Czytelnik”. Utwór poświęcony jest mechanizmom władzy na dworze etiopskiego monarchy Hajle Syllasje I, ukazanym zarówno w okresie monarchii konstytucyjnej, jak i po jej obaleniu w wyniku zamachu stanu z 1974 roku. Książka bywa określana jako reportaż beletryzowany lub powieść dokumentalna, łącząc elementy literatury faktu z wyraźnie stylizowaną narracją. Kapuściński rekonstruuje obraz systemu władzy poprzez wypowiedzi dawnych dworzan i urzędników, tworzących zbiorowy portret pałacowej kamaryli, a zarazem stopniowo demaskuje iluzoryczność cesarskiego autorytetu.
Pierwsza część Cesarza przedstawia codzienne rytuały dworu, skrajną hierarchizację, absurdalne funkcje urzędników oraz atmosferę strachu, intryg i donosów, które podtrzymywały autorytarny system. Druga i trzecia część ukazują stopniowy rozpad reżimu, narastający bunt społeczny, konflikty z elitami intelektualnymi i młodzieżą oraz ostateczny upadek władcy, coraz bardziej odizolowanego od rzeczywistości kraju pogrążonego w głodzie i biedzie. Książka była odczytywana jako uniwersalna przypowieść o naturze władzy i jej degeneracji, a w realiach Polski Ludowej także jako alegoria współczesnych systemów autorytarnych. Cesarz spotkał się zarówno z uznaniem za literacką maestrię i przenikliwość obserwacji, jak i z krytyką, zarzucającą autorowi uproszczenia, selektywność faktów oraz orientalizujące przedstawienie Etiopii.