„Wielki Gatsby” to powieść amerykańska, której autorem jest Francis Scott Fitzgerald. Opowiada ona historię tytułowego Jaya Gatsby’ego, milionera, który przez wiele lat próbował zwrócić na siebie uwagę dawnej ukochanej, Daisy. Wplątuje się tym samym w miłosny trójkąt małżeński, co prowadzi do tragedii.
„Wielki Gatsby” to powieść, której akcja osadzona jest w latach dwudziestych XX wieku, a wydarzenia rozgrywają się w Nowym Jorku. Jest to istotne, gdyż autor przedstawia konkretny moment z historii społeczeństwa amerykańskiego i stara się w ten sposób diagnozować jego problemy. Istotnym kontekstem dla tej historii jest również tak zwany amerykański sen, z którego Fitzgerald rozlicza swoich rodaków.
Amerykański sen to określenie na pewne wartości, ideały i narodowy etos Stanów Zjednoczonych, który łączył całe społeczeństwo. Zakładał on kultywowanie wolności, demokracji i równości, ale z czasem stał się też snem o dorobieniu się, o przejściu od pucybuta do milionera, a także przekonaniem, że w kapitalizmie ciężką pracą każdy może dojść do ogromnego majątku i wszyscy są tak naprawdę sobie równi.
Fitzgerald mierzy się z amerykańskim snem i krytycznie analizuje to, czym stało się społeczeństwo, które było mu współczesne. Rozlicza je z tego, co zrobiło ze swoimi szlachetnymi ideałami. Gatsby to człowiek, który przyszedł na świat w ubogiej rodzinie w Dakocie Północnej, ale nie miał zamiaru do końca życia zmagać się z nędzą. Zgromadził olbrzymi majątek i stał się milionerem, ale nie dokonał tego zgodnie z amerykańskim etosem. Część odziedziczył po mężczyźnie, u którego pracował, niektóre pieniądze stracił w krachu, a potem zajął się nielegalną sprzedażą alkoholu etylowego w czasach prohibicji. Nielegalne trunki można było dzięki niemu kupić w drogeriach, Gatsby dorabiał się zatem na łamaniu prawa, co nie było zgodne z amerykańskim etosem. Daisy właśnie z tego powodu nie podobało się jego działanie. Gatsby wierzył także, że majątek pozwoli mu stać się równym z wyższymi sferami, z których pochodziła kobieta, jednak wciąż nie zapewnił mu on jej miłości i uznania.
Amerykański sen o równości i dostatku zmienia się tutaj w toksyczny kult pieniądza, który prowadzi do zatracenia moralności, cynizmu, a także do coraz większych nierówności społecznych. Źródło majątku Gatsby’ego, który został zgromadzony dzięki prohibicji i gangsterstwu, pokazuje, że tak naprawdę marzenie o dojściu do pieniędzy ciężką pracą jest złudne i nie ma szans, by się spełnić. Gatsby nieustannie wierzył też w to, że los może się odmienić, ale ostatecznie zginął przez pomyłkę z ręki mężczyzny, który uwierzył, że Jay jest kochankiem jego żony. Gatsby został zatem zastrzelony we własnym basenie i niemal nikt nie przyszedł na jego pogrzeb, co pokazuje też, że nawiązane przez niego relacje opierały się głównie na pieniądzach.
Amerykański sen nie spełnia się w „Wielkim Gatsbym”, a przynajmniej nie w taki sposób, w jaki to sobie wymarzyło społeczeństwo. To bolesna analiza i krytyka tego, czym stali się ludzie owładnięci żądzą pieniądza.
Aktualizacja: 2026-02-06 17:22:58.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.