Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 – opracowanie

„Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945” to autobiograficzna książka autorstwa Karoliny Lanckorońskiej, historyczki sztuki, działaczki społecznej i przedstawicielki rodu Lanckorońskich. Utwór opisuje losy autorki w czasie II wojny światowej – od wkroczenia Armii Czerwonej do Lwowa we wrześniu 1939 roku aż do opuszczenia niemieckiego obozu koncentracyjnego Ravensbrück w kwietniu 1945 roku. Wspomnienia zostały spisane po wojnie i stanowią świadectwo okupacyjnej rzeczywistości zarówno pod rządami sowieckimi, jak i niemieckimi. Książka łączy cechy pamiętnika, reportażu historycznego oraz osobistego świadectwa epoki.

Lanckorońska opisuje represje wobec polskiej inteligencji we Lwowie, działalność konspiracyjną oraz współpracę z Polskim Czerwonym Krzyżem i Radą Główną Opiekuńczą. Szczególne miejsce zajmuje w książce sprawa zamordowania profesorów lwowskich oraz przesłuchania prowadzone przez niemieckich funkcjonariuszy, między innymi Hansa Krügera i Waltera Kutschmanna. Autorka została aresztowana przez Gestapo i po pobycie w więzieniach we Lwowie oraz Berlinie trafiła do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. W swoich wspomnieniach przedstawiła codzienne życie więźniarek, egzekucje, eksperymenty pseudomedyczne oraz próby zachowania godności i solidarności w nieludzkich warunkach.

„Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945” uznawane są za jedno z najważniejszych polskich świadectw dotyczących doświadczeń wojennych kobiet oraz funkcjonowania niemieckiego systemu terroru. Książka wyróżnia się rzeczowym stylem, dbałością o szczegóły historyczne oraz bezkompromisową oceną totalitaryzmów. Lanckorońska ukazała zarówno dramat wojny, jak i postawy odwagi, poświęcenia oraz moralnej siły ludzi pomagających innym mimo zagrożenia życia. Wspomnienia mają dużą wartość dokumentalną i historyczną, a zarazem stanowią poruszający zapis osobistych przeżyć autorki, która po wojnie angażowała się w działalność naukową i kulturalną na emigracji.