„Prace i dni” (gr. Érga kaì Hēmérai, łac. Opera et Dies) to dydaktyczny epos Hezjoda, powstały ok. 700 r. p.n.e., liczący 828 heksametrycznych wersów. Utwór ma formę pouczenia skierowanego do brata poety, Persesa, który roztrwonił swój majątek i próbował przy pomocy przekupionych sędziów odebrać Hezjodowi część dziedzicznej ziemi. Na tle tej rodzinnej sprzeczki Hezjod formułuje program etyczny oparty na pracy, umiarkowaniu i sprawiedliwości Zeusowej: ostro atakuje „pożerających dary królów”, potępia chciwość i procesowanie się, a zamiast jałowych sporów w agorze zaleca rzetelny trud rolnika. Poemat otwiera krótkie wezwanie do Muz, po którym następuje refleksja o dwóch personifikacjach Eris (Zwiady) – złej, prowadzącej do wojen i konfliktów, i dobrej, która poprzez szlachetną rywalizację pobudza ludzi do pracy.
Centralne partie utworu łączą praktyczny „kalendarz rolnika” z rozbudowanymi wstawkami mitologicznymi, które mają wyjaśniać pochodzenie ludzkiego trudu i cierpienia. Hezjod przytacza w wersji etyczno-dydaktycznej opowieść o Prometeuszu i Pandorze, a następnie słynny mit o pięciu wiekach ludzkości (złotym, srebrnym, spiżowym, wieku herosów i żelaznym), kończąc pesymistyczną skargą na własną epokę żelaza, naznaczoną niesprawiedliwością i upadkiem obyczajów. W dalszej części poematu pojawia się bajka o jastrzębiu i słowiku jako przestroga dla niesprawiedliwych możnych oraz szczegółowe wskazówki rolnicze i obyczajowe: kiedy orać, siać, żeglować, kiedy zawierać małżeństwo czy podejmować różne czynności w „pomyślne” i „niepomyślne” dni. „Prace i dni” są jednym z najważniejszych źródeł do poznania mentalności i życia codziennego w archaicznej Grecji, a zarazem jednym z pierwszych w literaturze europejskiej połączeń poezji, myśli moralnej i praktycznego poradnika.