Don Juan – opracowanie

„Don Juan” to niedokończony poemat dygresyjny autorstwa George’a Gordona Byrona, jednego z najważniejszych przedstawicieli angielskiego romantyzmu. Utwór powstawał w latach 1819–1824 i został przerwany przez śmierć poety. Byron nawiązał w nim do popularnej legendy o Don Juanie, ale przekształcił jej sens: tytułowy bohater nie jest tu przede wszystkim bezwzględnym uwodzicielem, lecz młodym człowiekiem wciąganym w kolejne miłosne, społeczne i polityczne przygody. Dzieło ma charakter satyryczny, ponieważ autor kpi z obyczajów arystokracji, wojny, polityki, moralnej obłudy i konwencji literackich swojej epoki.

Akcja poematu rozpoczyna się w Sewilli, gdzie dorasta młody Don Juan, syn don Joségo i doñi Inezy. Po romansie z Julią, młodą mężatką, zostaje wysłany przez matkę do Włoch, lecz jego statek rozbija się podczas burzy. Juan jako jedyny ocalały dociera do wyspy, gdzie ratuje go Hajdea, córka korsarza Lambra. Między bohaterami rodzi się miłość, ale po powrocie Lambra Juan zostaje pojmany i sprzedany w niewolę. Trafia do Konstantynopola, ukrywa się w haremie pod kobiecym przebraniem, a później ucieka i bierze udział w rosyjskim szturmie na turecką twierdzę Izmaił. Podczas walk ratuje małą dziewczynkę, Leilę, z którą następnie udaje się do Petersburga, a później do Anglii.

„Don Juan” łączy elementy poematu epickiego, powieści przygodowej, satyry społecznej i autobiograficznej dygresji. Byron prowadzi fabułę swobodnie, często przerywa ją komentarzami narratora, żartami, refleksjami politycznymi i literackimi aluzjami. W dalszych pieśniach Juan zdobywa względy Katarzyny II, zostaje wysłany z misją dyplomatyczną do Anglii, wchodzi w krąg brytyjskiej arystokracji i uczestniczy w życiu towarzyskim Norman Abbey, gdzie zwraca uwagę księżnej Fitz-Fulke oraz Aurory Raby. Utwór pozostał nieukończony, ale mimo to uchodzi za jedno z najważniejszych dzieł Byrona, ponieważ w nowatorski sposób łączy romantyczną ironię, satyrę, realizm obyczajowy i przewrotną reinterpretację mitu Don Juana.