„Czerwone i czarne” to najsłynniejsza powieść Stendhala, wydana po raz pierwszy we Francji w 1830 roku pod tytułem Le Rouge et le Noir. Utwór ma charakter powieści psychologicznej, realistycznej i społeczno-obyczajowej, a jego pełny tytuł wskazuje na ambicję stworzenia „kroniki XIX wieku”. Akcja rozgrywa się w czasach francuskiej Restauracji Burbonów, kiedy droga awansu społecznego dla ludzi niskiego pochodzenia była bardzo ograniczona. Głównym bohaterem jest Julian Sorel, ubogi, inteligentny i ambitny syn cieśli, zafascynowany Napoleonem, który próbuje wydostać się ze swojego środowiska dzięki wykształceniu, sprytowi, obłudzie i karierze duchownej lub arystokratycznej.
Fabuła powieści przedstawia kolejne etapy życia Juliana: pobyt w domu mera de Rênala jako nauczyciela jego synów, romans z panią de Rênal, naukę w seminarium w Besançon oraz karierę sekretarza margrabiego de la Mole w Paryżu. Bohater zdobywa uznanie dzięki zdolnościom i pracowitości, ale jednocześnie coraz głębiej wikła się w grę społeczną, ambicję i uczuciowe konflikty. Jego związek z Matyldą de la Mole daje mu szansę na wejście do arystokracji, lecz zostaje przekreślony przez list pani de Rênal, oskarżający go o wyrachowanie. W przypływie gniewu Julian strzela do dawnej kochanki, za co zostaje skazany na śmierć. „Czerwone i czarne” jest więc powieścią o konflikcie jednostki ze społeczeństwem, hipokryzji elit, roli Kościoła i arystokracji, niespełnionej ambicji oraz napięciu między pragnieniem awansu a autentycznym uczuciem.