„Zemsta” to futurystyczna nowela Bolesława Prusa, opublikowana 1 stycznia 1908 roku w „Kurierze Warszawskim”. Utwór należy do późnej twórczości pisarza i łączy elementy fantastyki naukowej, utopii, przypowieści filozoficznej oraz literatury zaangażowanej społecznie. Bezpośrednim impulsem do jego powstania były nasilające się działania germanizacyjne i pruska polityka wywłaszczeń Polaków. Prus przedstawia spór o sposób przeciwstawienia się zaborcy, zestawiając koncepcję brutalnego odwetu z pozytywistyczną ideą rozwoju narodu poprzez pracę, wiedzę i doskonalenie moralne. Akcja rozpoczyna się w paryskiej kawiarni, gdzie trzej Polacy dyskutują o przyszłości ojczyzny, a jeden z nich, Władysław Miler, otrzymuje od tajemniczego Ahamkary możliwość obejrzenia przyszłych losów narodów. Fantastyczna wizja roku 2008 ukazuje odrodzoną Polskę w Afryce, której mieszkańcy osiągają sukces dzięki hasłu „Praca energiczna, Wiedza twórcza i Cnota”. Nowela nawiązuje do mitu faustycznego, wykorzystuje motyw nadprzyrodzonego paktu i wpisuje się w popularny na przełomie XIX i XX wieku nurt literackich wizji przyszłości. Jej wymowa stała się przedmiotem dyskusji już w chwili publikacji. Maria Konopnicka polemizowała z przedstawioną przez Prusa koncepcją budowania nowej ojczyzny poza Europą, dostrzegając w niej zagrożenie dla przywiązania Polaków do ziemi przodków. Współcześni badacze analizują „Zemstę” również w kontekście wyobrażeń kolonialnych, utopijnych projektów społecznych i eugeniki, wskazując na niejednoznaczność zaprezentowanej wizji przyszłego państwa.