„Nadobna Paskwalina” to barokowy romans wierszowany autorstwa Samuela Twardowskiego, wydany w 1655 roku w Krakowie i zadedykowany mecenasowi pisarza, Krzysztofowi Opalińskiemu. Utwór, nad którym autor pracował około dziesięciu lat, łączy wątki pseudohistoryczne, mitologiczne, moralizatorskie i przygodowe. Akcja toczy się w Lizbonie i opowiada o konflikcie między tytułową Paskwaliną a boginią Wenus, rozwijając motywy pychy, próżności i zemsty. W fabułę wpleciono rozbudowane opisy podróży bohaterki, jej spotkań z postaciami mitologicznymi, wizji, przestrogi oraz wątek miłosny, w którym bogowie karzą Paskwalinę za jej dumę i odrzucenie łask Wenus. Inspiracją dla dzieła był prawdopodobnie niezachowany do dziś utwór hiszpański.
Poemat rozpoczyna się inwokacją do Apollina i prowadzi przez liczne epizody: historię rodziców bohaterki, zemstę Wenus, pełną niebezpieczeństw wędrówkę Paskwaliny, jej spotkania z Apollinem, Dianą czy Satyrami, aż po dotarcie do świątyni Junony. Tam Paskwalina przechodzi pokutę i duchową przemianę, wyrzeka się próżności i zakłada klasztor w Lizbonie, zwyciężając w ten sposób Wenus. Utwór kończy się morałem o marności doczesnych uroków i wartości życia poświęconego cnocie oraz wierze. „Nadobna Paskwalina” uchodzi za jeden z najwybitniejszych przykładów polskiego eposu barokowego, ukazującego charakterystyczną dla epoki skłonność do alegorii, rozbudowanych opisów i moralizatorstwa.