„Irydion” to dramat romantyczny autorstwa Zygmunta Krasińskiego, napisany w latach 1833–1835 i wydany anonimowo w 1836 roku w Paryżu. Utwór, obok „Nie-Boskiej komedii”, należy do najważniejszych dzieł pisarza i zajmuje istotne miejsce w kanonie polskiej literatury romantycznej. Inspiracją do jego powstania były doświadczenia autora związane z pobytem w Rzymie oraz refleksje nad klęską powstania listopadowego. Krasiński wykorzystał realia historyczne starożytnego Rzymu jako tło dla rozważań o losach narodów, mechanizmach historii oraz moralnych konsekwencjach działań politycznych i rewolucyjnych.
Akcja dramatu rozgrywa się w III wieku n.e., za panowania cesarza Heliogabala, i koncentruje się wokół postaci Irydiona – Greka dążącego do zniszczenia imperium rzymskiego w imię zemsty za krzywdy swojej ojczyzny. Bohater organizuje spisek, wykorzystując różne środowiska, w tym chrześcijan, jednak jego działania okazują się moralnie dwuznaczne i oparte na nienawiści oraz manipulacji. Tragizm postaci wynika z konfliktu między słusznym celem – walką z tyranią – a niemoralnymi środkami, które prowadzą do klęski. Ostatecznie plan Irydiona upada, a jego los zostaje poddany metafizycznemu osądowi, w którym kluczową rolę odgrywa chrześcijańska idea przebaczenia.
Dramat posiada wymowę filozoficzno-historyczną i opiera się na przekonaniu, że dzieje ludzkości są realizacją planu Opatrzności. Krasiński przeciwstawia ideę zemsty chrześcijańskiej koncepcji miłości i ofiary, ukazując wyższość moralną postawy opartej na przebaczeniu. Utwór zawiera liczne analogie do współczesności autora, zwłaszcza zestawienie relacji Rzym – Grecja z sytuacją Rosji i Polski. „Irydion” stanowi także refleksję nad sensem walki narodowowyzwoleńczej, wskazując, że działania podejmowane przedwcześnie lub motywowane nienawiścią prowadzą do klęski, natomiast prawdziwe odrodzenie może dokonać się jedynie poprzez duchową przemianę i cierpliwość.