Los utracony – opracowanie

Opracowanie Losu utraconego

Los utracony” (węg. Sorstalanság) to powieść Imre Kertésza, opublikowana w 1975 roku. Autor, węgierski Żyd i laureat Literackiej Nagrody Nobla z 2002 roku, oparł ją na własnych doświadczeniach z lat 1944–1945. Narratorem i głównym bohaterem jest piętnastoletni György Köves, który z Budapesztu trafia do obozów Auschwitz-Birkenau, Buchenwaldu i Zeitz. Początkowo nieświadomy grozy sytuacji, chłopiec wierzy, że jedzie do pracy, lecz szybko styka się z rzeczywistością obozową: selekcją, śmiercią i codziennym upokorzeniem. Dzięki przypadkowemu kłamstwu o wieku unika zagłady i stopniowo uczy się przetrwania. Kertész rezygnuje z patosu – przedstawia Holocaust oczami dziecka, które próbuje zrozumieć absurd i mechanikę zła.

Po przeniesieniu do Buchenwaldu i Zeitz György doświadcza zarówno skrajnego głodu i chorób, jak i chwil ulgi, gdy trafia do obozowego szpitala, gdzie opiekuje się nim polski pielęgniarz. Po wyzwoleniu powraca do Budapesztu, odkrywając, że jego dawny świat przestał istnieć – dom zajmują obcy, a ludzie wolni nie chcą słuchać o obozach. Chłopiec zachowuje jednak pamięć i postanawia żyć dalej. Los utracony, pierwszy tom trylogii kontynuowanej przez Fiasko i Kadysz za nienarodzone dziecko, to jedno z najważniejszych dzieł literatury o Zagładzie, ukazujące, jak totalitaryzm odbiera jednostce nie tylko wolność, lecz także możliwość nadania sensu własnemu doświadczeniu.