„Sól ziemi” to powieść autorstwa Józefa Wittlina, której akcja rozgrywa się w trakcie I wojny światowej. Do austriackiej armii zostaje powołany pewien niepiśmienny pracownik kolei, Piotr Niewiadomski, który trafia do pułku piechoty. Powieść ukazuje liczne doświadczenia Piotra w wojsku, kiedy to został wysłany wraz z innymi żołnierzami na Węgry w imieniu cesarza.
Piotr Niewiadomski to mężczyzna urodzony w roku 1873, zatem w momencie wybuchu I wojny światowej ma on już ponad czterdzieści lat. Przyszedł na świat jako syn kobiety huculskiego pochodzenia i nieznanego bliżej Polaka, który miał nosić nazwisko Niewiadomski. Piotr od dzieciństwa zmagał się ze skutkami kiły i niedożywienia, które objawiały się między innymi specyficznym wyglądem nosa, problemami wzrokowymi czy krzywymi nogami. Piotr ponadto przez ciężką pracę dorobił się rozedmy płuc, jednak komisja wojskowa uznała, że nadaje się do piechoty i może służyć w wojsku.
Piotr jest opisywany jako analfabeta, nie potrafił pisać i czytać, zatem zawiadomienie o poborze do wojska musiał mu przeczytać żandarm. Pracuje na kolei jako tragarz, ale marzy mu się awans na lepsze stanowisko. Udaje mu się go otrzymać, ponieważ w związku z poborami do wojska zaczyna brakować pracowników. Piotr zaczyna zatem służbę jako dróżnik i pełni ją, aż on również nie zostaje wcielony do armii.
Piotr to człowiek prosty i naiwny, nie do końca zdaje sobie sprawę z tego, co go czeka. Aż do samego momentu wysłania na front wierzy, że wojna się skończy, a on sam nigdzie nie trafi. Ma wiele marzeń związanych z awansem w pracy i założeniem rodziny, ale żadnego z nich nie realizuje ani nawet nie stara się uczynić czegoś w tym kierunku. Nie kwestionuje tego, co go spotyka, zgadza się ze swoim losem, jedzie na komisję i przysięga wierność cesarzowi. W trakcie komisji wstydzi się jednak swojej nagości, nie jest z nią oswojony. Potem jednak poddaje się rozkazom armii, dostosowuje się do nowej sytuacji życiowej. Nie ma w nim wielkiego, egzystencjalnego lęku czy niepokoju, nie myśli o swojej śmierci.
Piotr żyje z Magdą, sierotą, z którą nie zamierza brać ślubu. Jest to kobieta, do której na swój sposób jest przywiązany, spędza z nią czas i razem żyją, ale sam przyznaje, że nie czuje do niej miłości. Magda chciałaby zostać jego żoną, ale on sam nie widzi takiej potrzeby. Bardziej jest przywiązany do swojego starego psa imieniem Bas. To jego nie chce porzucać, kiedy wyjeżdża na wojnę. Martwi się, że Magda źle się zaopiekuje jego psem.
Piotr to zatem człowiek niewyedukowany, o prostym charakterze, który pewnego dnia staje się wbrew swojej woli żołnierzem. Nie buntuje się on jednak. To człowiek od dziecka doświadczony przez los, pozbawiony rodziców i taki, który nie jest w stanie przeżywać głębszych, emocjonalnych uniesień, co widać w jego relacjach z innymi.
Aktualizacja: 2026-05-05 17:00:10.
Staramy się by nasze opracowania były wolne od błędów, te jednak się zdarzają. Jeśli widzisz błąd w tekście, zgłoś go nam wraz z linkiem lub wyślij maila: [email protected]. Bardzo dziękujemy.