Jak napisać rozprawkę – cechy, wskazówki, krótki przykład

Jak napisać rozprawkę – cechy, wskazówki, krótki przykład

Rozprawka to wypowiedź pisemna, której tradycja sięga retorycznych rozpraw. Głównym celem rozprawki jest wyartykułowanie swojej opinii na konkretny temat. Treść rozprawki zmierzać może z jednej strony do udowodnienia przyjętej tezy, podważenia jej lub opracowania jej przy pomocy hipotezy wstępnej.

Spis treści

Rozprawka – definicja

Rozprawka to forma dłuższej wypowiedzi pisemnej, która posiada określoną strukturę. Jest rodzajem pracy naukowej, w której rozważamy swój stosunek do konkretnego tematu lub staramy się przekonać czytającego do swoich racji. Pisanie rozprawki wymaga sprawności w zakresie tworzenia wypowiedzi o prawidłowej kompozycji i charakteryzującej się właściwym stylem.

Terminy przydatne w czasie pisania rozprawki

By prawidłowo napisać rozprawkę, powinniśmy znać terminy, które są z nią bezpośrednio związane. Są to:

  • Teza – teza jest najczęściej jednozdaniowym twierdzeniem, co do którego jesteśmy przekonani i przy pomocy argumentów staramy się ją udowodnić. Przykładowa teza brzmieć może „Seriale to współcześnie najpopularniejsza forma opowieści”.
  • Hipoteza – hipoteza to stwierdzenie, które nie doczekało się jeszcze zdecydowanego potwierdzenia i wymaga weryfikacji. W czasie pracy nad hipotezą gromadzimy argumenty za i przeciw, po czym ustalamy tezę. „Czy seriale to nowa współcześnie najpopularniejsza forma opowieści?”
  • Argumenty – argumenty to wypowiedzi mające na celu udowodnienie tezy lub jej ustalenie. Powinny być przemyślane i odnosić się ściśle do podejmowanego tematu. „Seriale spełniają funkcję współczesnych opowieści, ponieważ”.
  • Kontrargumenty – to rodzaj argumentacji potrzebnej w momencie, w którym nie zgadzamy się z tezą i chcemy to udowodnić. „Seriale nie są współczesnymi formami opowieści, gdyż”.

Rodzaje rozprawki

Rozprawki podzielić możemy na dwa typy, które odpowiadają sposobom prezentowania w nich racji piszącego. Są to:

  • Rozprawka indukcyjna – typ rozprawki, w którym we wstępie wyraźnie określamy hipotezę. Argumentacja w rozprawkach indukcyjnych zmierza do określenia tezy głównej, a więc musimy posiłkować się takimi argumentami, które pozwolą nam podjąć decyzję. Przygotowaną tezę końcową musimy umieścić w formie wniosku w zakończeniu. W czasie pracy nad tym typem rozprawki możemy wybrać, czy hipotezę uznajemy z góry za prawdziwą lub nieprawdziwą. Po ustaleniu naszej wersji dobieramy argumenty w taki sposób, by korespondowały z naszymi przemyśleniami.
  • Rozprawka dedukcyjna – rozprawki dedukcyjne we wstępie posiadają wyraźnie wyeksponowaną tezę. W rozwinięciu musimy dobierać argumenty w taki sposób, by udowadniały one naszą tezę.

Budowa rozprawki

Rozprawka posiada określoną budowę – by poprawnie napisać rozprawkę, należy przestrzegać zasad jej konstrukcji. Rozprawka powinna składać się z:

  • Wstęp – we wstępie ustalamy, czy będziemy bronić zadanej tezy, czy też starać się ją podważyć. Jeżeli tematem naszej rozprawki jest hipoteza, staramy się naszkicować tło naszych rozważań. Wstęp powinien być spójny z argumentacją, którą zaczniemy wprowadzać w rozwinięciu.
  • Rozwinięcie – najobszerniejsza część naszej pracy. Powinna zawierać w sobie czytelne argumenty lub argumenty i kontrargumenty. W rozprawkach bardzo ważne jest, byśmy odpowiednio zaprezentowali nasze kompetencje literackie. Z tego powodu w kolejnych akapitach warto sięgać po konkretne przykłady z literatury lub innych dzieł kultury, których dotyczy nasz temat.
  • Podsumowanie – w podsumowaniu umieszczamy wnioski lub formułujemy tezę, jeżeli pracowaliśmy z hipotezą. Podsumowanie powinno łączyć się ściśle z treściami, które umieściliśmy w rozwinięciu. Nie możemy wprowadzać w nim nowych argumentów ani oddalać się od tematu rozprawki.

Przykładowa rozprawka

Poniżej znajduje się przykład rozprawki „Czy istnieje zbrodnia bez kary? Rozważ problem – w swojej argumentacji odwołaj się do znajomości lektur obowiązkowych”.

W literaturze wielu epok możemy odnaleźć przykłady na to, że nie istnieje zbrodnia, która nie doczekałaby się kary. W niniejszej rozprawce postaram się udowodnić słuszność mojej tezy przy pomocy przykładów z literatury romantyzmu, w której motyw winy i kary był niezwykle popularny.

Utwór „Świtezianka” autorstwa Adama Mickiewicza opowiada o konsekwencjach niedotrzymania obietnicy. Młody mężczyzna – strzelec – obiecał, że będzie zawsze kochał swoją wybrankę – tajemniczą dziewczynę. Jednak tuż po zakończonym spotkaniu z nią, gdy zobaczył na jeziorze cudowną nimfę, szybko zapomniał o swojej przysiędze. Zauroczony niezwykłą kobietą zaczął wędrować w jej stronę. Szybko okazało się, że nimfa była kobietą, z którą nie tak dawno rozmawiał. Wydarzenie okazało się być próbą jego wierności i miłości. Mężczyzna niestety zbyt szybko uległ nimfie i poniósł za to karę. Utwór Mickiewicza jest pierwszym potwierdzeniem na to, że nie istnieje zbrodnia bez kary. W przypadku wiersza „Świtezianka” zbrodnią była niewierność.

Kolejnym dowodem na potwierdzenie mojej tezy jest opowieść przedstawiona w dramacie „Dziady, cz. II”, również autorstwa Adama Mickiewicza. Historia dotyczy obrzędu przywoływania duchów w czasie uroczystości ludowej o nazwie Dziady. Wywoływane zjawy dzieliły się na te, które w czasie swojego życia nie popełniły dosłownej zbrodni oraz te, które w czasie swojego ziemskiego życia były złymi ludźmi. Duchem, który dopuścił się największej zbrodni był Zły Pan. Zanim umarł, traktował on swoich poddanych bardzo źle – m.in. pozwolił na to, by młoda kobieta zamarzła na progu dworu razem ze swoim dzieckiem. Jego karą było niekończące się cierpienie. Był on wiecznie głodny i spragniony, a gdy uczestnicy obrzędu próbowali go nakarmić, sowy oraz kruki krążące wiecznie obok niego od razu wyrywały mu pożywienie. Jego historia stanowiła w dramacie przestrogę, która brzmiała „gdy kto nie był ni razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże”.

Wiele historii z literatury romantyzmu pokazuje nam, że nie istnieje zbrodnia, która nie spotkałaby się z karą. Konsekwencje złych wyborów lub nikczemne zachowanie za życia spotka się ze sprawiedliwością. Każdy zły czyn – prędzej czy później – zostanie wykryty, a człowiek, który się go dopuścił, odpowiednio ukarany.


Czytaj dalej: Jak napisać artykuł – cechy, wskazówki, przykład artykułu do gazetki szkolnej