Edward Stachura

Biografia Edwarda Stachury


Edward Stachura urodził się 18 sierpnia 1937 roku we francuskiej miejscowości Charvieu jako Jerzy Edward Stachura. Będąc dzieckiem przejawiał talent, początkowo jednak plastyczny. Gdy rodzina powróciła z emigracji na tereny Polski, mimo planów zamieszkania w Gliwicach, znalazła się w Łazieńcu, nieopodal Aleksandrowa Kujawskiego (ok. 10 km od Ciechocinka). Naukę w polskiej szkole rozpoczął jako jedenastolatek. Z powodu przebywania we Francji i dorastania przy francuskiej mowie, miał problemy z przyswojeniem języka polskiego. Pierwsze próby pisania podjął w liceum. Konflikt z ojcem, przez którego był traktowany jak odmieniec, miał dość wyraźne konsekwencje w nauce, co spowodowało, że średni etap edukacji zakończył nie w Ciechocinku, a po przenosinach w Gdyni.

Początkowe plany pójścia na studia elektroniczne Edward Stachura zmienił pod wpływem poety Janusza Żernickiego, który to namówił go na artystyczny kierunek. Niestety licealne zatargi odbiły się na przyszłym poecie – nie dopuszczono go do egzaminów wstępnych w Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku-Sopocie. Zmuszony sytuacją, wrócił do rodzinnego domu, gdzie familia, na czele z autorytarnym ojcem wymusiła na nim zatrudnienie robotnicze. Na łamach czasopisma „Uwaga” w 1956 roku opublikowano dwa jego debiutanckie wiersze: Metamorfoza oraz Odnalazły się marzenia. Na zaproszenie malarza Mietka Czychoskiego Edward Stachura trafił do grupy Kontrasty skupiającej gdańskie wybitne osobowości kulturalne i artystyczne. W tym samym roku spróbował ponownie spróbował podjąć edukację, uczestnicząc jako wolny słuchacz w wykładach na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W kolejnym roku udało mu się otrzymać indeks Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego na kierunku romanistyka.

Czasy studenckie były dla niego także ciężkie – nie przyznano mu stypendium, nie miał lokum, a często nawet i pieniędzy na jedzenie. Gdy Stachura otrzymał miejsce w akademiku, wykorzystywał każdy czas wolny na pisanie. Do pierwszych dojrzałych publikacji należy zaliczyć utwory ukazujące się na łamach czasopisma „Sztandar Ludu”. W 1962 roku debiutuje opowiadaniem Jeden dzień, dzięki przychylnej krytyce został przyjęty w poczet Związku Literatów Polskich. Po ślubie z pisarką Zytą Anną Bartkowską przebywał często na ziemi głogowskiej stanowiącej inspirację do wielu jego dzieł. Pokłosiem obserwacji poczynionych w tamtym czasie są powieści takie jak: Cała jaskrawość (1969), Siekierezada albo Zima leśnych ludzi (1971). W 1969 roku otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za tomik poetycki po ogrodzie niech hula szarańcza (1968). Sporo podróżował nie tylko po Europie (Jugosławia, Norwegia, Szwajcaria, Francja), ale i po świecie.

W 1969 roku przyznano mu stypendium, dzięki czemu mógł studiować na Narodowym Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku. Znany jest głównie z liryków – czy to luźnych zapisków dotyczących otaczającego świata zwanych sylwami, czy egzystencjalnych tekstów wahających się pomiędzy afirmacją życia a odrazą skierowaną ku współczesności. Często sięgał do ludowej poetyki, czerpiąc stylistykę z ballad czy gawęd. Opublikował sporo cykli poetyckich: Przystępuję do ciebie (1968), Piosenki (1973), Kropka nad ypslonem (1975), Wszystko jest poezją (1975), Dużo ognia i tak dalej (1978). Ponadto uprawiał twórczość translatorską – przetłumaczył m.in. poezję Jorge Luisa Borgesa. Edward Stachura kilkukrotnie podejmował próby samobójcze. Podczas jednej z nich rzucił się pod elektrowóz, nie tracąc życia, ale obcinając aż cztery palce. Po skierowaniu na leczenie rozpoznano u niego zespół urojeniowo-omamowy i psychozę depresyjną-urojeniową, prawdopodobnie cierpiał jednak na chorobę afektywną dwubiegunową. Jego najbardziej osobistym dziełem jest pisany regularnie przez kilka ostatnich miesięcy życia dziennik Pogodzić się ze światem. W lipcu 1979 roku zgłosił się do szpitala psychiatrycznego, w którym leczył się już wcześniej. Najpierw próbował przedawkować leki psychtropowe, potem podciąć sobie żyły, ostatecznie jednak powiesił się na wiszącym na haku pod sufitem na sznurze w swoim mieszkaniu przy Rębkowskiej 1. Zmarł 24 lipca 1979 roku w Warszawie.

Edward Stachura - zbiory twórczości

Epoka literacka: Współczesność