Edward Stachura

Biografia

Urodził się 18 sierpnia 1937 roku we francuskiej miejscowości Charvieu jako Jerzy Edward Stachura. Będąc dzieckiem przejawiał talent, początkowo jednak plastyczny. Gdy rodzina powróciła z emigracji na tereny Polski, mimo planów zamieszkania w Gliwicach, znalazła się w Łazieńcu, nieopodal Aleksandrowa Kujawskiego (ok. 10 km od Ciechocinka). Naukę w polskiej szkole rozpoczął jako jedenastolatek. Z powodu przebywania we Francji i dorastania przy francuskiej mowie, miał problemy z przyswojeniem języka polskiego. Pierwsze próby pisania podjął w liceum. Konflikt z ojcem, przez którego był traktowany jak odmieniec, miał dość wyraźne konsekwencje w nauce, co spowodowało, że średni etap edukacji zakończył nie w Ciechocinku, a po przenosinach w Gdyni. Początkowe plany pójścia na studia elektroniczne zmienił pod wpływem poety Janusza Żernickiego, który to namówił go na artystyczny kierunek. Niestety licealne zatargi odbiły się na przyszłym poecie – nie dopuszczono go do egzaminów wstępnych w Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku-Sopocie. Zmuszony sytuacją, wrócił do rodzinnego domu, gdzie familia, na czele z autorytarnym ojcem wymusiła na nim zatrudnienie robotnicze. Na łamach czasopisma „Uwaga” w 1956 roku opublikowano dwa jego debiutanckie wiersze: Metamorfoza oraz Odnalazły się marzenia. Na zaproszenie malarza Mietka Czychoskiego Edward Stachura trafił do grupy Kontrasty skupiającej gdańskie wybitne osobowości kulturalne i artystyczne. W tym samym roku spróbował ponownie spróbował podjąć edukację, uczestnicząc jako wolny słuchacz w wykładach na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. W kolejnym roku udało mu się otrzymać indeks Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego na kierunku romanistyka. Czasy studenckie były dla niego także ciężkie – nie przyznano mu stypendium, nie miał lokum, a często i nawet pieniędzy na jedzenie. Gdy otrzymał miejsce w akademiku, wykorzystywał każdy czas wolny na pisanie. Do pierwszych dojrzałych publikacji należy zaliczyć utwory ukazujące się na łamach czasopisma „Sztandar Ludu”. W 1962 roku debiutuje opowiadaniem Jeden dzień, dzięki przychylnej krytyce został przyjęty w poczet Związku Literatów Polskich. Po ślubie z pisarką Zytą Anną Bartkowską przebywał często na ziemi głogowskiej stanowiącej inspirację do wielu jego dzieł. Pokłosiem obserwacji poczynionych w tamtym czasie są powieści takie jak: Cała jaskrawość (1969), Siekierezada albo Zima leśnych ludzi (1971). W 1969 roku otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka za tomik poetycki po ogrodzie niech hula szarańcza (1968). Sporo podróżował nie tylko po Europie (Jugosławia, Norwegia, Szwajcaria, Francja), ale i po świecie. W 1969 roku przyznano mu stypendium, dzięki czemu mógł studiować na Narodowym Uniwersytecie Autonomicznym Meksyku. Znany jest głównie z liryków – czy to luźnych zapisków dotyczących otaczającego świata zwanych sylwami, czy egzystencjalnych tekstów wahających się pomiędzy afirmacją życia a odrazą skierowaną ku współczesności. Często sięgał do ludowej poetyki, czerpiąc stylistykę z ballad czy gawęd. Opublikował sporo cykli poetyckich: Przystępuję do ciebie (1968), Piosenki (1973), Kropka nad ypslonem (1975), Wszystko jest poezją (1975), Dużo ognia i tak dalej (1978). Ponadto uprawiał twórczość translatorską – przetłumaczył m.in. poezję Jorge Luisa Borgesa. Kilkukrotnie podejmował próby samobójcze. Podczas jednej z nich rzucił się pod elektrowóz, nie tracąc życia, ale obcinając aż cztery palce. Po skierowaniu na leczenie rozpoznano u niego zespół urojeniowo-omamowy i psychozę depresyjną-urojeniową, prawdopodobnie cierpiał jednak na chorobę afektywną dwubiegunową. Jego najbardziej osobistym dziełem jest pisany regularnie przez kilka ostatnich miesięcy życia dziennik Pogodzić się ze światem. W lipcu 1979 roku zgłosił się do szpitala psychiatrycznego, w którym leczył się już wcześniej. Najpierw próbował przedawkować leki psychtropowe, potem podciąć sobie żyły, ostatecznie jednak powiesił się na wiszącym na haku pod sufitem na sznurze w swoim mieszkaniu przy Rębkowskiej 1. Zmarł 24 lipca 1979 roku w Warszawie.

Edward Stachura - wiersze, utwory, poezja