Gdzie rdzewieją miecze: 28. Nad Granikiem

[Łukasz Jurczyk]

28. Nad Granikiem

(narratorzy: grecki najemnik w służbie Dariusza; hypaspista)

 

1.

 

Za jasne niebo dla kogoś,

kto za chwilę

nakarmi piach.

 

2.

 

Rzeka zadrżała.
Nie od deszczu,
od kopyt.

 

3.

 

Pierwszy wpadł on.
Młody, szalony —
król czy ofiarnik?

 

4.

 

Z włócznią wzniesioną,
jakby chciał przebić
same niebo.

 

5.

 

Memnon krzyczy do wiatru —

rzeka już dawno

wybrała pana.

 

6.

 

Persowie uciekli,

zostawiając nas —

tanie mięso na obcym brzegu.

 

7.

 

Nie biorą jeńców.
Brat zabija brata —

oto nasza Hellada.

 

8.

 

Nie Herakles,
nie król —
rzeźnik z Macedonii.

 

***

 

9.

 

Pytasz o Granik?
To dobra rzeka
dla pieśni.

 

10.

 

Mówią: był jak Ares.
Zawsze ktoś widział
więcej niż ja.

 

11.

 

My patrzyliśmy w dół:
na tarcze, stopy,
oddech w gardle.

 

12.

 

Grecy po tamtej stronie.

Bronili się, jakby Homer
patrzył. Nie patrzył.

 

13.

 

Tarcza przy tarczy —
tak wygląda rozum,
gdy brak wyjścia.

 

14.

 

Nie brano jeńców.
Ktoś musiał to powiedzieć.
Może wszyscy.

 

15.

 

Pieśń poszła w świat.
My
myliśmy ręce.

 

16.

 

Mówisz: dawno.
Dla mnie
to nadal rano.

 

cdn.

[Berenika97]

@Łukasz Jurczyk

 

Ten fragment poematu to niezwykle gęsty, surowy opis bitwy nad rzeką Granik (334 r. p.n.e.), pierwszej wielkiej wygranej Aleksandra Wielkiego. Nie budujesz pomnika „wielkiemu wodzowi”, lecz rozliczasz się z brutalnością wojny i tragizmem greckich losów.

Świetny jest ten kontrast dwóch narratorów. Pierwszy czuje się zdradzony przez uciekających Persów i ścigany przez rodaków. Dla niego Aleksander nie jest bogiem, tylko „rzeźnikiem z Macedonii”.

Drugi - macedoński gwardzista, profesjonalny ale został okaleczony psychicznie.

Aleksander nie tyle prowadzi bitwę, co składa swoich (i cudzych) ludzi w ofierze własnej ambicji.

Motyw bratobójstwa - To najmroczniejsza część. Historycznie Aleksander po bitwie nad Granikiem kazał wybić greckich najemników służących u Persów, uznając ich za zdrajców sprawy ogólnogreckiej.

„Brat zabija brata - oto nasza Hellada” - to gorzki komentarz do jedności greckiej, która została zbudowana na krwi i nienawiści, a nie na braterstwie.

Zakończenie jest przejmujące. Sugeruje, że trauma wojenna jest wieczna. Dla weterana to, co wydarzyło się „dawno”, wciąż dzieje się „dzisiaj rano”.

Wspominasz Memnona z Rodos - dowódcy Greków u boku Persów, który miał plan pokonania Aleksandra. Nie pozwolono mu go zrealizować , czy „krzyk do wiatru” to symbol bezsilności rozumu? Super!

 

[Łukasz Jurczyk]

@Berenika97 Bardzo dziękuję!!!

 

To było przesłanie Aleksandra dla Greków stojących po stronie Persów czy też upatrujących w Wielkim Królu szans na pozbycie się Macedończyka. Zdaje się, że nigdy już tego nie powtórzył w czasie wyprawy. W stosunku do Greków oczywiście. 

 

Memnon krzyczy do wiatru, bo co mu pozostało? :)

 

Pozdrawiam

[Christine]

@Łukasz Jurczyk

 

Za każdym razem mnie zaskakujesz świetnymi pomysłami - tym razem dwóch narratorów - wrogów a jednak tak bliskich sobie kulturowo. Nie zdawałam sobie sprawy, że Grecy służyli również w armii perskiej. Silna musiała być opozycja wobec Macedończyków. Co warstwy filozoficznej - świetna!  Pozdrawiam.

[Łukasz Jurczyk]

@Christine Bardzo dziękuję!!

 

Lustrzana narracja wyszła trochę przypadkowo, "w postprodukcji". Ale chyba pozwoliła zachować balans spojrzenia na wydarzenia.

 

Greccy najemnicy praktycznie do ostatnich chwil służyli Dariuszowi. Na końcu chyba im bardziej ufał niż otaczającym go Persom. 

 

W zasadzie Grecy nie uważali Macedończyków za prawdziwych Greków. Na odwrót też to tak działało, im większą chwałę Macedończycy zdobywali. Dopiero w państwach diadochów różnice zaczęły się zamazywać.

 

Pozdrawiam