„Grenadier filozof. Powieść prawdziwa wyjęta z dziennika podróży r. 1799” to utwór autorstwa Cypriana Godebskiego, poety i legionisty, związanego z epoką późnego oświecenia i wczesnego romantyzmu. Powieść ma charakter autobiograficzno-refleksyjny i została oparta na doświadczeniach autora z okresu wojen napoleońskich oraz kampanii włoskiej. Narrator, ranny żołnierz II Legii Polskiej, po klęsce wojsk francuskich i kapitulacji w Mantui odbywa długą i wyczerpującą wędrówkę z Włoch do Francji przez Alpy, obserwując losy rozproszonych oddziałów, jeńców oraz inwalidów wojennych. Utwór łączy elementy pamiętnika podróży z rozważaniami moralnymi, historycznymi i patriotycznymi.
Osią fabularną „Grenadiera filozofa” jest spotkanie narratora z tytułowym grenadierem – doświadczonym, starszym żołnierzem francuskim, który wyróżnia się bezinteresownością, skromnością i głęboką refleksyjnością. Postać ta staje się uosobieniem ideałów humanitaryzmu, braterstwa broni i stoickiej mądrości, przeciwstawionych egoizmowi, interesowności oraz okrucieństwu wojny. Powieść zawiera liczne dygresje filozoficzne dotyczące wolności, obowiązku wobec ojczyzny, sensu tułaczki i podróży jako szkoły życia, a także porównania losu Polaków-legionistów z losem innych narodów. „Grenadier filozof” jest dziś postrzegany jako ważne świadectwo epoki napoleońskiej oraz przykład literatury refleksyjnej, w której doświadczenie wojny staje się punktem wyjścia do rozważań etycznych i historiozoficznych.