Arkusz maturalny z języka polskiego – poziom rozszerzony (maj 2023 – formuła 2023) koncentruje się na sprawdzeniu umiejętności tworzenia rozbudowanej wypowiedzi argumentacyjnej oraz świadomego korzystania z tekstów kultury. Zdający musi nie tylko przedstawić własne stanowisko wobec problemu, ale również uzasadnić je przy pomocy co najmniej dwóch argumentów, odwołując się do lektur obowiązkowych oraz innych utworów z różnych epok. Jak wynika z instrukcji i zasad oceniania zawartych w arkuszu, kluczowe znaczenie ma także spójność kompozycyjna pracy, poprawność językowa oraz funkcjonalne wykorzystanie kontekstów literackich, historycznych lub kulturowych.
Główne zagadnienia arkusza obejmują analizę zjawisk literackich oraz interpretację ich funkcji w utworach. W centrum znajduje się umiejętność rozpoznawania konwencji literackich (np. realistycznej i fantastycznej), ich współistnienia oraz znaczenia dla budowy sensu dzieła. Równocześnie istotna jest zdolność dostrzegania nawiązań do tradycji – zwłaszcza antycznej i biblijnej – oraz określania ich roli w literaturze różnych epok. Zadania wymagają także szerokiej wiedzy o lekturach obowiązkowych, umiejętności porównywania tekstów oraz interpretowania ich na poziomie symbolicznym i kulturowym, co zostało szczegółowo wskazane w wymaganiach egzaminacyjnych i kryteriach oceniania (m.in. na stronach 4–6 dokumentu z zasadami oceniania).
W arkuszu pojawiają się następujące tematy wypracowań: Realizm i fantastyka. Rozważ, jaką funkcję pełni przenikanie się konwencji realistycznej i konwencji fantastycznej w tym samym utworze literackim lub Doceniamy wielkość dokonań starożytnych intelektualistów i twórców, naśladujemy ich dzieła […], ale starożytnych nie przerośliśmy, przetwarzamy tylko to, co przekazała nam tradycja. Rozważ sposoby nawiązywania do tradycji antycznej i biblijnej w literaturze oraz funkcje tych nawiązań.