Główne zagadnienia arkusza maturalnego z języka polskiego – poziom rozszerzony (formuła 2023, czerwiec 2025) koncentrują się na tworzeniu rozbudowanej wypowiedzi argumentacyjnej oraz pogłębionej analizie tekstów kultury. Arkusz wymaga od zdającego nie tylko znajomości lektur obowiązkowych, lecz także umiejętności ich interpretowania w powiązaniu z różnorodnymi kontekstami – historycznymi, filozoficznymi czy kulturowymi. Kluczowe znaczenie ma zdolność formułowania własnego stanowiska oraz jego uzasadniania przy użyciu argumentów opartych na analizie literatury. Wskazuje na to zarówno konstrukcja poleceń, jak i wymagania dotyczące minimalnej objętości pracy oraz konieczności odwołania się do lektury obowiązkowej.
Jednym z głównych obszarów problemowych arkusza jest relacja między historią a literaturą, czyli sposób wykorzystywania realiów historycznych w kreacji świata przedstawionego. Zdający musi rozpoznać, jak elementy historyczne wpływają na konstrukcję bohaterów, wydarzeń i znaczeń utworu, a także jakie pełnią funkcje interpretacyjne. Szczególnie istotne jest zrozumienie, że realia historyczne nie są jedynie tłem, lecz współtworzą sens dzieła i mogą służyć ukazaniu problemów uniwersalnych, takich jak wolność, tożsamość czy konflikt jednostki z rzeczywistością. Wymaga to od zdającego umiejętności analizy struktury utworu oraz powiązania jej z kontekstem epoki.
Kolejnym istotnym zagadnieniem jest problem tragizmu i konfliktu tragicznego w literaturze, analizowany w odniesieniu do różnych koncepcji człowieka i jego losu. Zdający powinien wykazać się znajomością sposobów przedstawiania tragizmu – zarówno w ujęciu antycznym, jak i nowożytnym – oraz określić funkcję takiego ujęcia w konkretnych utworach. Kluczowe jest odwołanie się do cytatu stanowiącego punkt wyjścia rozważań oraz umiejętność interpretacji konfliktu jako elementu budującego sens dzieła i ukazującego moralne wybory bohatera. Zadanie to sprawdza zdolność syntetycznego myślenia, porównywania tekstów oraz wykorzystania kontekstów filozoficznych i kulturowych.
Arkusz weryfikuje również kompetencje retoryczne i językowe, w tym umiejętność budowania spójnej, logicznej wypowiedzi, stosowania odpowiedniej kompozycji oraz poprawności językowej. Ocenie podlega zarówno argumentacja i wykorzystanie kontekstów, jak i styl, spójność oraz poprawność ortograficzna i interpunkcyjna. Istotne jest także unikanie błędów kardynalnych oraz zachowanie odpowiedniej długości pracy, co stanowi warunek pełnej oceny. W arkuszu znalazły się następujące tematy wypracowań: Realia historyczne w kreacji świata przedstawionego w utworze literackim i ich funkcje w tworzeniu znaczeń tego utworu oraz W jaki sposób w literaturze przedstawiany jest konflikt tragiczny i jaką funkcję w danym utworze literackim pełni taki sposób ukazania tragizmu.