Arkusz matury rozszerzonej z języka polskiego – maj 2026 (formuła 2023)

Materiały do pobrania

Arkusz maturalny z języka polskiego na poziomie rozszerzonym w 2026 roku w formule 2023 skupia się przede wszystkim na umiejętności interpretowania literatury w szerokim kontekście kulturowym i filozoficznym. Zdający musi wykazać się nie tylko znajomością lektur obowiązkowych, lecz także zdolnością do tworzenia rozbudowanej wypowiedzi argumentacyjnej opartej na analizie problemów literackich. Szczególną rolę odgrywa umiejętność wykorzystywania kontekstów historycznych, egzystencjalnych czy społecznych oraz łączenia ich z problematyką omawianych dzieł. Arkusz wymaga również świadomego operowania terminologią literacką i dostrzegania funkcji środków artystycznych wykorzystywanych przez autorów.

Jednym z najważniejszych zagadnień pojawiających się w arkuszu jest groteska jako sposób kreowania świata przedstawionego. Temat ten wymaga od maturzysty zrozumienia, że groteskowe deformowanie rzeczywistości może służyć demaskowaniu absurdów świata, krytyce społecznej lub ukazywaniu mechanizmów władzy i ludzkich słabości. Szczególnie istotne jest zwrócenie uwagi na funkcję groteski w budowaniu znaczeń utworu oraz na sposób, w jaki zabieg ten wpływa na odbiór przedstawionej rzeczywistości. Zdający powinien także umieć powiązać groteskę z innymi konwencjami literackimi oraz wskazać jej rolę w interpretacji dzieła literackiego i jego przesłania.

Kolejnym kluczowym problemem arkusza jest demitologizacja, czyli świadome podważanie utrwalonych mitów, wzorców i wyobrażeń obecnych w kulturze oraz literaturze. Zadanie wymaga od maturzysty pokazania, w jaki sposób twórcy wykorzystują ten zabieg do reinterpretacji znanych motywów, bohaterów czy idei, a także jakie znaczenia wynikają z takiego przedstawienia świata. Ważne staje się dostrzeżenie, że demitologizacja może prowadzić do krytyki społeczeństwa, ukazywania kryzysu wartości albo przedstawiania człowieka w sposób bardziej realistyczny i pozbawiony idealizacji. Zdający powinien wykazać się umiejętnością analizowania funkcji tego zabiegu w różnych epokach literackich oraz łączenia go z odpowiednimi kontekstami kulturowymi i historycznymi.

Arkusz sprawdza również kompetencje związane z budowaniem spójnej i logicznej wypowiedzi, poprawnością językową oraz umiejętnością prowadzenia argumentacji. Ocenie podlega zarówno poziom interpretacji utworów, jak i funkcjonalne wykorzystanie kontekstów, erudycja oraz poprawność stylistyczna i kompozycyjna pracy. Istotne znaczenie ma także zachowanie odpowiedniej struktury wypracowania oraz umiejętność uzasadniania własnego stanowiska. W arkuszu znalazły się następujące tematy wypracowań: Kreowanie świata przedstawionego za pomocą groteski i funkcja tego zabiegu w danym utworze literackim oraz Demitologizacja jako sposób kreowania świata przedstawionego i jej funkcja w tworzeniu znaczeń w danym utworze literackim.