Skocz do zawartości
Polski Portal Literacki

Rekomendowane odpowiedzi

Opublikowano

Dedykuję dla pokolenia, które dorastało w cieniu reaktora nr 4. - J. J. Zieleziński


++++++++++++++++++++++++++
 

Kak nam nakazał dyrektor Wania
"Reaktor wymaga przetestowania"*
Ponagla nas, aby rozpocząć test:
"Wyłączcie mi zaraz E-Ce-Ce-eS*!"

Moc reaktora planowo spada*,
Partia z tego powodu jest rada.
Już po raz czwarty z rzędu ten test*,
Victor Bryukhanow nieomylnym jest.

Zaraz to wszystko rozpocznie się,
Napięcie wśród nas jak przed burzą jest.
Już wyłączona jedna turbina,
50 procent reaktor trzyma.

Wtem jakiś partyjniak z Kijowa
Opóźnić test karze lub zastopować*.
To pierwszy problem, który zaszkodzi,
Lecz normy planowe jest mus wyrobić.

Jest w pół do pierwszej – problemy nowe
W rdzeniu zatrucie jest ksenonowe*,
Lawina neutronów jest pochłaniana,
Reaktor nie kwapi się do działania.

eR-Be-eM-Ka* - reaktor ruski,
posiada dodatni współczynnik pustki*,
a to dla jego rdzenia oznacza,
zbyt dużo pary tam nie popłaca*.

Tymczasem Diatłow* swą mordę drze
"Nu kak wy duraki diełacie ten test?!"
Pręty* co w ryzach reaktor trzymały
Wyciągnąć karze rozumek mały.

Rozszczepień reakcji rusza lawina*,
Nikt wzrostu mocy już nie powstrzyma*.
Wszystkie wskaźniki są na czerwono,
Koszulki prętów paliwa płoną*.

Zero, raz, dwa, trzy, cztery i pięć*
Śmierć z reaktora zaciska swą pięść
Radionuklidów wybuch wystrzela
Rozpoczynając śmierci wesela.

I przyszła ta blada, koścista pani...
Po dzieci, po ludzi co nawdychani
produktów przemian promieniotwórczych
i chorób związanych z tym rakotwórczych.

Wiatr z Czarnobyla zatacza swe koło,
a w Polsce dzieci się śmieją wesoło*
Nie straszno im eto? A to po cziemu?
A... bo to było ze trzy dni temu...*

W końcu podali nam płyn lugola*
Lek wprost genialny jak ruska kola.
Czy śmierć nas dotknęła? Tego nie wiemy,*
Dziękujmy więc Bogu, że jeszcze żyjemy.


++++++++++++++++++++++++++

Wyjaśnienie * - gwiazdek
(liczby po lewej wskazują na numery wersów):

skróty wstępne:
Rdzeń Reaktora nr 4 RBMK CEJ = R4CEJ
CEJ = Czarnobylska Elektrownia Jądrowa

2 - "Reaktor wymaga przetestowania" – R4CEJ wymagał przetestowania. Jednak włodarze ukraińskiej partii ZSRR, aby zrealizować plan wykonawczy (i otrzymać nagrody), oddali go do użytku PRZED tym krytycznym testem. Test był na tyle krytyczny, że funkcjonalność była zarządzana przez wyższych rangą przedstawicieli partii ZSRR, co stawiało decydentów w niekomfortowej sytuacji – wiedzieli, że test musi absolutnie być wykonany.

4 - "E-Ce-Ce-eS" – ECCS = Emergency Cooling Core System = System Awaryjnego Chłodzenia R4CEJ, wyłączony ok. 14:00 25 kwietnia 1986, niecałe 11 godzin przed awarią.

5 i 12 - od 3:00 do ok. 13:05 25 kwietnia 1986 realizowano planowe obniżanie mocy reaktora z ok. 3200 MW do ok. 1600 MW (50% mocy znamionowej R4CEJ).

7 - feralny test był tak naprawdę już czwartą próbą zaliczenia testu awaryjnego rozruchu R4CEJ.

10 i 14 - Test odbywał się pod koniec miesiąca, przed Świętem Pracy, kiedy większość zakładów starała się wyrobić jak najlepsze normy (nagrody dla partyjniaków w fabrykach). Test zbiegł się w czasie z decyzją dyspozytora sieci energetycznej w Kijowie, który miał większe kompetencje niż dyrektor CEJ, więc test musiał zostać wstrzymany na ponad 9 godzin, do ok. godz. 23:00 25 kwietnia 1986. W warunkach niepełnej mocy R4CEJ gromadził w rdzeniu Ksenon-135, gaz silnie obniżający wydajność reaktora.

17 - "eR-Be-eM-Ka" = RBMK = Reaktor Bolszoj Moszcznosti Kanalnyj = Reaktor Kanałowy Wielkiej Mocy.

18, 20 i 23 - "posiada dodatni współczynnik pustki" – positive void coefficient – parametr fizyczny reaktorów RBMK: im więcej pary wodnej w rdzeniu, tym moc reaktora wzrasta (więcej neutronów do reakcji łańcuchowej). W kontrolowaniu rdzenia RBMK należy zachować równowagę między dodatnimi i ujemnymi czynnikami reaktywności.

Dodatnie współczynniki reaktywności (zwiększają moc RBMK):

wzrost temperatury moderatora (więcej pary → moc rośnie)

wyciąganie prętów kontrolnych w początkowej fazie (mniej wychwyconych neutronów → moc rośnie)

brak moderacji kanałów z paliwem (wzrost temperatury paliwa → moc rośnie)

Ujemne współczynniki reaktywności (obniżają moc RBMK):

wzrost ciśnienia w chłodziwie bez efektu dodatniego pary (spowolnienie neutronów → moc spada)

zanurzenie prętów kontrolnych (wychwyt neutronów → moc spada)

zatrucie ksenonowe (pochłanianie neutronów Ksenon-135 → moc spada)

zwiększenie przepływu chłodziwa (wychłodzenie paliwa → moc spada)

21 - "Diatłow" = Anatoly Dyatlov – nadzorca techniczny, popierany przez partyjny zarząd CEJ.

25, 26 i 28 - Pozbawienie R4CEJ elementów hamujących jego reaktywność i niefrasobliwa utrata kontroli, a następnie próba wyhamowania nagłego wzrostu mocy – moc skacze lawinowo z ok. 200 MW do 30 000 MW (10-krotnie ponad dopuszczalną moc projektową).

29 - "Zero, raz, dwa, trzy, cztery i pięć" – choć wygląda jak odliczanie, wiersz odzwierciedla dokładny czas awarii R4CEJ: 01:23:45. To godzina drugiego wybuchu (reakcja wodoru z tlenem), sekundę po pierwszym wybuchu pary wodnej, który wyrzucił do atmosfery miliony radioaktywnych cząstek, m.in. jod-131, cez-137, stront-90 i pluton.

38, 40 i 41 - W Polsce alarm dla dzieci w szkołach wprowadzono dopiero trzy dni po awarii (około 28 kwietnia 1986), mimo że wyciek miał miejsce 26 kwietnia. Około 18 milionom Polaków (w tym dzieci) podano płyn lugola – "cudowne lekarstwo", często w niewystarczających ilościach i nieodpowiednim stężeniu. Miało to wprowadzić fałszywe poczucie bezpieczeństwa i brak roszczeń wobec władz PRL.

43 - Alegoria do osób, u których skutki awarii wystąpiły po latach – powolne, przewlekłe choroby śmiertelne.

++++++++++++++++++++++++++

Polecam obejrzeć serial "Czarnobyl" z 2019 roku.
A tutaj niektóre materiały wideo (niestety nie znalazłem po polsku):
 

 

 

 

 

 

 

Opublikowano (edytowane)

Widziałam sporo dokumentów na tzw. mądrych kanałach... zrobionych po latach, więc pewnie sporo prawdy w nich było.

Tych po nag. kompletnie nie znałam, musnęłam wrzutki, bo wolałabym po polsku....

Skąd my to znamy... nieważne, że się pali, wali.. przecież plan musi być wykonany... ale jakim kosztem.

Człowiek, to jednak podły zwierz... Dobrze, że przypomniałeś.. "Jot. Z.".. ten 1986 rok.

 

@jjzielezinski... zapomniałam o "nagrodzie"... plusik... :)

Edytowane przez Nata_Kruk (wyświetl historię edycji)
Opublikowano (edytowane)

@Nata_Kruk
Dziękuję za komentarz. Napisanie wierszyka zgodnego z chronologią, faktami i terminologią "odrobinę" mnie kosztowało, więc miło czyta się słowa gdzie Czytelnik docenia pracę.

Pozdrawiam serdecznie! J. J. Zieleziński

 

@bazyl_prost

Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

W każdym razie takimi sprawami powinny zajmować się osoby dobrze przeszkolone i kompetentne (przestrzegające procedur).

Pozdrawiam serdecznie! J. J. Zieleziński
 

 

@hollow man

Gdy to się stało miałem 8 lat, ale akurat w mojej szkole podstawowej płynu lugola zabrakło (tzn. był dłuższy czas po tym, ale to już i tak było dużo dużo "po czasie"), no więc ja naprawdę dziękuję Panu Bogu, że jeszcze żyję.

Pozdrawiam serdecznie! J. J. Zieleziński

Edytowane przez jjzielezinski (wyświetl historię edycji)
Opublikowano

@jjzielezinski

 

Twój wiersz zrobił na mnie duże wrażenie. Porównanie płynu Lugola do "ruskiej koli" - świetne! – tragikomiczny symbol tamtych lat, który świetnie oddaje absurdalną rzeczywistość PRL-u.

Czytając te strofy, niemal poczułam ten duszny klimat radzieckiej niekompetencji i polskiej niepewności. Bardzo doceniam rzetelność techniczną (RBMK, ksenon) połączoną z tak mocnym, międzypokoleniowym przekazem. Puenta o śmiechu dzieci - bardzo mocna , zwłaszcza w 40. rocznicę tamtych zdarzeń.

Opublikowano (edytowane)

@Berenika97
Dziękuję Bereniko97 za bogaty w szczerość komentarz i w ogóle za docenienie mojej pracy. Ten wiersz "chodził" za mną przynajmniej przez 20 ostatnich lat, ale wtedy nie przypuszczałem, że kiedykolwiek będę pisał wiersze. Naprawdę, bardzo Ci dziękuję za Twoje słowa. Sam byłem jednym z tych nieświadomych dzieci tamtych czasów. Miałem wtedy 8 lat. Co prawda w innych szkołach płyn lugola był podawany 3 dni po fakcie, ale akurat dla części mojej klasy (w tym i dal mnie) zabrakło go, więc nieco później (zresztą w dawce mniejszej niż wymagana) otrzymaliśmy go. Cała ta "profilaktyka" ówczesnej "służby zdrowia" to był jeden, wielki pic na wodę i każdy o tym wiedział. To znaczy nie można niczego ująć pracownikom sektora farmacji, bo oni naprawdę robili co mogli, żeby chronić społeczeństwo, a zwłaszcza dzieci. Chodzi o to, że informacja o skażeniu mogła być podana DUŻO wcześniej. Pierwsza informacja o przekroczeniu norm radiacyjnych, która była przesłana ze stacji w Mikołajkach przeleżała na biurku ówczesnych zakłamanych partyjniaków z PZPR przy niemałym współudziale kanalii z SB (zaangażowaniu w blokowanie przekazu informacji w mediach, etc). Za tamtych czasów w szkole podstawowej już za samo publiczne stwierdzenie, że ruscy to zakłamańcy (w sensie elity rządzącej) można było mieć tzw."nieodpowiednie zachowanie" na świadectwie, co groziło powtarzaniem klasy. Ot, taki terror mentalny przewidziany w tamtych czasach dla dzieci przez aparatczyków z PZPR.
To jest jeden z powodów dlaczego niezbyt miło wspominam czasy PRL.

Edytowane przez jjzielezinski (wyświetl historię edycji)

Jeśli chcesz dodać odpowiedź, zaloguj się lub zarejestruj nowe konto

Jedynie zarejestrowani użytkownicy mogą komentować zawartość tej strony.

Zarejestruj nowe konto

Załóż nowe konto. To bardzo proste!

Zarejestruj się

Zaloguj się

Posiadasz już konto? Zaloguj się poniżej.

Zaloguj się


  • Zarejestruj się. To bardzo proste!

    Dzięki rejestracji zyskasz możliwość komentowania i dodawania własnych utworów.

  • Ostatnio dodane

  • Ostatnie komentarze

    • Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

        bo moc modlitwy bywa niezmierzona szybko nie działa prostuje relacje odmieniając nas zmienia otoczenie ochroni w każdej niebezpiecznej akcji :)))
    • jej kot leży na parapecie jak rozlany naleśnik po rozwodzie z grawitacją patrzy na gołębie z miną urzędnika który od trzydziestu lat odrzuca ten sam wniosek o godność czasem siedzi pod stołem i udaje że nie istnieje mimo że wystaje mu ogon jak porzucony sznur od żelazka którym ktoś próbował udusić nudę w nocy zaczyna swoje pielgrzymki od kuchni do przedpokoju od przedpokoju do łazienki od łazienki do jej twarzy bo o trzeciej siedemnaście musi koniecznie stanąć jej na gardle jak pięć kilo puszystego wyroku i wbija wzrok w jej gardło jakby sprawdzał czy tętno pozwala już na konsumpcję jakby chciał powiedzieć: "wstawaj w misce widać dno czy ty chcesz żebym zdechł jak jakiś amator” nagle dostaje ataku istnienia pruje przez przedpokój jak rykoszet wystrzelony z pistoletu który sam przeładował i wbija się w dywan z gracją fortepianu zrzuconego z czwartego piętra na prośbę aniołów potem biegnie przez mieszkanie jak opętany parówką ślizga się po panelach wpada bokiem w szafę obraża się na fizykę i nagle zastyga w połowie skoku jak porzucony przecinek w zdaniu którego Bóg zapomniał dokończyć przez dwie godziny siedząc tyłem do świata obok kaloryfera który uważa za swojego adwokata jej kot ma w sobie coś z emerytowanego generała który stracił armię ale dalej codziennie robi obchód po mieszkaniu sprawdza okna sprawdza doniczki sprawdza czy przypadkiem nie zostawiła otwartej szafki z kabanosami bo wtedy włącza mu się instynkt szabrownika mruczy jak opętany ona idzie tam zgrabna i bosa jakby niosła w sobie cały spokój świata zapala światło... a on siedzi na środku podłogi obok przewróconego kwiatka obok rozbitego kubka obok własnego sumienia i patrzy na nią jakby to ona przyszła do jego domu i rozwaliła mu paprotkę z czystej zemsty czasem siada przy ścianie i patrzy w jeden punkt przez pół godziny jakby właśnie nawiązał łączność z planetą na której tuńczyk sam otwiera puszki i wtedy ona milczy bo wiadomo że kot widzi rzeczy których człowiek nie powinien widzieć jej kot kradnie  gumki do włosów te które jeszcze rano pachniały jej snem i perfumami wynosi je pod lodówkę jak jakiś mały mafioso który prowadzi nielegalny handel w piwnicy pod osiedlowym warzywniakiem a potem siedzi dumny na stosie swoich łupów jak smok który zamiast złota zbierał przez całe życie plastikowe nakrętki i dwa paragony z Biedronki czasem wskakuje na szafę choć sam nie wie po co potem stoi tam przerażony własnym sukcesem i drze mordę jak tenor który utknął w zsypie bo wejść było łatwo ale zejść teraz już nie bardzo wtedy ona bierze go na ręce stawia na ziemi a on otrzepuje łapy z obrzydzeniem jakby właśnie został uratowany przez najgorszy sort amatora i natychmiast odchodzi bez słowa bez dziękuję bez niczego jak hydraulik który skasował cztery stówy za spojrzenie na rurę czasem siedzi przy misce patrzy na karmę jakby była listem z urzędu skarbowego wącha odchodzi wraca patrzy jeszcze raz jakby czekał aż zmieni się skład albo smak albo sens życia ale wystarczy że otworzy lodówkę i nagle wyrasta obok niej jak demon powołany do życia szelestem szynki wtedy ociera się o jej nogi i mruczy udaje biednego sierotę który od ośmiu lat nie jadł nic poza kablem od ładowarki i jej monsterą która płacze liśćmi bo on traktuje ją jak darmowy bar sałatkowy w którym jedyną przyprawą jest wizja rychłego rzygania na dywan jej kot toczy też inne bitwy najkrwawsze tam gdzie nie ma nikogo walczy z przeciągiem o prawo do ciszy i z własnym cieniem który oskarża go o współpracę z grawitacją kiedy ona wchodzi do pokoju on patrzy na nią jak świadek koronny który właśnie przypomniał sobie że ona też widziała jak lizał się po łokciu tracąc na moment cały swój mroczny prestiż wtedy zastyga w bezruchu jak pomnik wystawiony ku czci wszystkich zmarnowanych okazji by nie być kochanym czasem śpi tak mocno że wygląda jak stara skarpeta wypełniona futrem i pretensją a ona wtedy patrzy na niego i myśli że to niesamowite że takie małe futrzaste bydle potrafi jednocześnie być królem mieszkania klaunem terrorystą bezrobotnym filozofem oraz kawałkiem dywanu kiedy w końcu kładzie się na jej piersi robi to z subtelnością betonowej płyty mruczy jej prosto w ucho tonem który mówi 'kocham cię ale pamiętaj, że gdybyś była mniejsza już dawno leżałabyś pod lodówką obok gumek do włosów i kurzu" bo jej kot niczego się nie wstydzi ani brzucha ani porażek ani tego że spadł z parapetu bo za bardzo chciał ugryźć muchę po prostu wstaje udaje że to było specjalnie patrzy na nią z taką wyższością jakby właśnie darował jej życie i kładzie się spać z miną boga który po stworzeniu świata stwierdził że wyszedł mu średnio więc postanowił go po prostu zignorować          
    • Zaloguj się, aby zobaczyć zawartość.

      Mam nadzieję, że wróbelek w międzyczasie zdążył umrzeć. W innym razie, biedaczka spotkała podwójna trauma.    Ja tak samo jak @Alicja_Wysocka - o kotkach to zawsze z chęcią posłucham.     
    • @Berenika97 tak jak i podmiot liryczny.. ;)
    • @Alicja_Wysocka czas realizacji może ulec zmianie ;) Dzięki, że wpadłaś się tu zatrzymać na chwilę!
  • Najczęściej komentowane

×
×
  • Dodaj nową pozycję...