Próbny arkusz maturalny z języka polskiego (poziom rozszerzony, styczeń 2009) sprawdza umiejętności analizy tekstu oraz interpretacji literatury poprzez dwie części egzaminu. W pierwszej części zdający pracuje na tekście Michała Pawła Markowskiego poświęconym Stanisławowi Barańczakowi, który ukazany jest jako wybitny humanista, poeta i tłumacz „mieszkający w języku”. Zadania wymagają rozpoznania środków stylistycznych, funkcji argumentacji, interpretacji metafor oraz zrozumienia pojęcia humanizmu jako troski o język i jego jakość, a także dostrzeżenia paradoksów i ocen zawartych w laudacji.
Centralnym zagadnieniem arkusza jest refleksja nad językiem jako przestrzenią kultury i tożsamości, a także nad rolą twórcy jako osoby kształtującej jego możliwości. Tekst podkreśla znaczenie języka jako narzędzia poznania świata i wyrażania człowieczeństwa, wskazując, że humanista nie tylko posługuje się językiem, lecz także go chroni i rozwija. Zdający musi wykazać się umiejętnością interpretowania sensów ukrytych, analizowania przykładów oraz wyciągania wniosków dotyczących funkcji języka, stylu i kompozycji wypowiedzi.
Druga część egzaminu polega na napisaniu wypracowania interpretacyjnego opartego na analizie tekstów literackich. Jak opisać muzykę? Dokonaj analizy porównawczej fragmentów powieści „Chłopi” Władysława Reymonta i „Cudzoziemka” Marii Kuncewiczowej; zwróć uwagę na sposoby ujęcia motywu muzyki i jego funkcje w utworach. Analizując i interpretując wiersze „W Weronie” Cypriana Kamila Norwida i „Kochankowie z ulicy Kamiennej” Agnieszki Osieckiej, porównaj kreacje świata przedstawionego w obu tekstach.. Tematy wymagają pogłębionej interpretacji, porównania różnych sposobów przedstawiania motywów oraz umiejętności łączenia analizy formalnej z refleksją nad znaczeniem utworów.