Arkusz maturalny z języka polskiego – poziom rozszerzony (maj 2023, formuła 2015) koncentruje się wyłącznie na tworzeniu dłuższej wypowiedzi pisemnej, wymagającej pogłębionej analizy i interpretacji tekstów kultury. Zdający wybiera jeden z dwóch tematów i przygotowuje wypracowanie o objętości co najmniej 300 wyrazów, co oznacza konieczność samodzielnego budowania argumentacji, formułowania stanowiska oraz odwoływania się do kontekstów literackich i kulturowych. Arkusz nie zawiera typowych zadań testowych – całość egzaminu opiera się na umiejętności interpretacji i tworzenia wypowiedzi argumentacyjnej.
Jednym z głównych zagadnień egzaminu jest refleksja nad teorią literatury, zwłaszcza nad rolą kompozycji w utworze literackim. Tekst źródłowy (strony 4–5 arkusza) dotyczy kompozycji otwartej i zamkniętej oraz ich związku z wizją świata, epoką i konwencjami literackimi. Zdający powinien nie tylko rozpoznać problem przedstawiony przez autorów, ale także zająć wobec niego stanowisko i odnieść go do innych dzieł kultury. Kluczowe jest rozumienie zależności między formą utworu a jego znaczeniem oraz dostrzeganie, że kompozycja wpływa na sposób interpretacji rzeczywistości przedstawionej.
Drugim istotnym obszarem jest interpretacja porównawcza tekstów poetyckich, wymagająca analizy środków stylistycznych, obrazowania oraz sensów ukrytych w utworach. Na stronach 6–7 arkusza znajdują się wiersze Beaty Obertyńskiej i Wisławy Szymborskiej, które należy zestawić, interpretując ich tematykę, sposób przedstawienia doświadczeń wewnętrznych oraz funkcję motywu serca. Zadanie sprawdza umiejętność dostrzegania podobieństw i różnic, a także budowania spójnej interpretacji opartej na analizie tekstu i kontekstach literackich.
Ocenie podlega nie tylko trafność interpretacji, ale również sposób konstruowania wypowiedzi. Kryteria oceniania obejmują m.in. określenie problemu, sformułowanie stanowiska, poprawność rzeczową, kompozycję, spójność, styl oraz poprawność językową i ortograficzną (opisane szczegółowo w zasadach oceniania).Temat 1. Określ, jaki problem podejmują autorzy tekstu „Kompozycja otwarta i zamknięta” i zajmij stanowisko wobec przedstawionego rozwiązania lub Temat 2. Dokonaj interpretacji porównawczej wierszy Beaty Obertyńskiej „Jak kret…” i Wisławy Szymborskiej „Do serca w niedzielę”.